Ustanowienie kuratora banku

Monitor Prawa Bankowego 2023/10 Październik

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2021 r. (II GSK 383/20)

Kurator nie jest organem banku i jego działalność nie ogranicza uprawnień organów statutowych banku. Nie jest także właściwe kwalifikowanie kuratora jako organu pomocniczego KNF. W stosunku do KNF kurator ma pozycję samodzielną. Kurator w trybie art. 144 ust. 1 p.b. może być powołany tylko w jednym celu – nadzorowania wykonania programu naprawczego przez bank. Decyzja o ustanowieniu kuratora może być podjęta na każdym etapie realizacji przez bank programu naprawczego.

Wyrokiem z 3.12.2019 r. (VI SA/Wa 1486/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: „p.p.s.a.”) oddalił skargę A. (dalej: „skarżąca spółka” lub „Bank”) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: „KNF”) z [...] maja 2019 r. w przedmiocie ustanowienia kuratora. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z [...] maja 2019 r. KNF na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z 21.07.2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 298, ze zm.) oraz na podstawie 144 ust. 1 ustawy z 29.08.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2187, ze zm., dalej: „p.b.”) ze względu na powstanie zagrożenia dla interesów posiadaczy rachunków bankowych, o których mowa w art. 138 ust. 3 p.b., w związku z wystąpieniem okoliczności wskazanych w art. 142 ust. 1 pkt 1 p.b., z dniem [...] maja 2019 r. ustanowiła na podstawie art. 144 ust. 1 p.b. kuratora w celu poprawy sytuacji skarżącej spółki – Banku oraz określiła na podstawie art. 144 ust. 1a p.b. zakres jego zadań.

W uzasadnieniu decyzji KNF wyjaśniła, że sytuacja Banku od 2017 r. uległa istotnemu pogorszeniu, co w konsekwencji spowodowało utratę zdolności do generowania zysku i skutkowało koniecznością wdrożenia w Banku działań naprawczych. Przeprowadzona przez pracowników KNF inspekcja problemowa w Banku według stanu na 30.09.2017 r. wykazała, że sytuacja ekonomiczno-finansowa Banku na datę inspekcji stanowiła zagrożenie dla bezpieczeństwa środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. W trakcie inspekcji stwierdzono istnienie zagrożenia w obszarze ryzyka kredytowego wynikające z nieprawidłowości w procesie identyfikacji, monitorowania i zabezpieczenia ryzyka oraz braku właściwego zabezpieczenia odpisami aktualizującymi ekspozycji z rozpoznaną utratą wartości.

Wobec skali i rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości związanych z wykonywaniem działalności bankowej z naruszeniem prawa, 20.03.2018 r. KNF udzieliła Zarządowi Banku upomnienia oraz wydała 22 zalecenia w zakresie ryzyka kredytowego i 9 zaleceń w zakresie zarządzania (łącznie 100 zaleceń cząstkowych). Konsekwencją ustaleń inspekcji, w tym zidentyfikowanych uchybień w obszarze ryzyka kredytowego, odnoszących się w głównej mierze do niedoszacowania portfela kredytowego z utratą wartości oraz odpisów aktualizujących, było powstanie straty finansowej Banku na koniec 2017 r. w wysokości -110 325 tys. zł.

W związku z rzetelnością przekazywanych do UKNF raportów z realizacji Programu Postępowania Naprawczego, pismem z 24.05.2018 r. KNF poinformowała Bank o konieczności przygotowania zaktualizowanej wersji Programu Postępowania Naprawczego, uwzględniającego wnioski i zalecenia wydane po przeprowadzonej inspekcji problemowej, w terminie do 31.07.2018 r. Uwzględniając szereg wniosków Banku o prolongatę terminu przekazania Programu Postępowania Naprawczego, uzasadnianych m.in. trwającymi rozmowami z Głównym Akcjonariuszem na temat terminów i wysokości dokapitalizowania Banku oraz dokonywaną weryfikacją parametrów ryzyka w jego bieżącej działalności, KNF przedłużyła termin złożenia Programu Postępowania Naprawczego do 31.10.2018 r.

Złożone przez Bank 31.10.2018 r. dwa dokumenty, tj. Program Postępowania Naprawczego oraz Plan Ochrony Kapitału na lata 2018-2024, nie uzyskały jednak akceptacji KNF, gdyż przyjęte w nich założenia oraz wynikające z nich prognozy, zarówno w obszarze generowanych wyników, jak też wzrostu bazy kapitałowej, nie stwarzały podstaw do bezpiecznego i stabilnego rozwoju działalności Banku oraz poprawy jego sytuacji ekonomiczno-finansowej. Wobec tego Bank został ponownie zobowiązany do uzupełnienia, doprecyzowania i weryfikacji obu dokumentów w terminie do 31.01.2019 r.

W dniu 9.01.2019 r. Bank poinformował KNF, że opierając się na wynikach analiz efektów finansowych prowadzonej działalności, w ocenie Banku zachodzi niebezpieczeństwo naruszenia art. 92 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z 26.06.2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (dalej: „Rozporządzenie CRR”), tj. obniżenie wskaźników adekwatności kapitałowej poniżej wymogów regulacyjnych.

Pismem z 11.01.2019 r. Bank wskazał prognozowane poziomy miar adekwatności kapitałowej na dzień 31.12.2018 r. Ponadto Bank poinformował, że na 16.01.2019 r. zostało zwołane Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Banku, przekazując jednocześnie projekt Uchwały Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Banku w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego skarżącej spółki w drodze emisji akcji imiennych zwykłych serii „Z” z wyłączeniem prawa poboru oraz złożenia oferty ich nabycia. W projekci (...)