Sprzeczność umowy kredytu indeksowanego z ustawą

Monitor Prawa Bankowego 2023/11 Listopad

Wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 2022 r. (II CSKP 864/22)

Wyeliminowanie z umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej klauzuli przeliczeniowej powoduje, że nie jest możliwe określenie zgodnego z wolą stron rozmiaru wzajemnych świadczeń, a przede wszystkim wysokości zobowiązania konsumenta względem banku. Taka konstrukcja umowy pozostaje w sprzeczności z art. 69 ust. 1 p.b. w zw. z art. 353¹ k.c., skoro świadczenie jednej ze stron (kredytobiorców) jest nieokreślone co do wysokości.

Wyrokiem z 24.06.2020 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację powodów A.M. i B.M. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 8.07.2019 r., którym Sąd ten oddalił powództwo przeciwko Bankowi S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu zawartej przez strony procesu. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.

W dniu 29.03.2006 r. A.M. i B.M. zawarli z Bankiem 1 S.A. (poprzednikiem prawnym Banku S.A.) umowę kredytu hipotecznego. Na podstawie tej umowy bank udzielił powodom kredytu w wysokości 204 204 zł, indeksowanego kursem franka szwajcarskiego (CHF). W dniu wypłaty saldo kredytu było wyrażone w CHF, według kursu kupna tej waluty, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez Bank 1 S.A. Następnie saldo walutowe przeliczane miało być dziennie na złote polskie według kursu sprzedaży CHF, podanego w ww. Tabeli. Każdorazowo wypłacana przez bank kwota złotych polskich była przeliczona na CHF, według kursu kupna tej waluty, podanego w tej samej Tabeli. Z kolei rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez kredytobiorców następowało według kursu sprzedaży CHF, podanego w Tabeli, obowiązującego w dniu wpływu środków do banku.

W § 17 umowy wskazano, że: 1) do rozliczenia transakcji wypłat i spłat kredytów stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży walut obowiązujące w dniu dokonania transakcji, 2) kursy kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP minus marża kupna, 3) kursy sprzedaży określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP plus marża sprzedaży, 4) do wyliczenia kursów kupna/sprzedaży stosuje się kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym skorygowane o marże kupna/sprzedaży, 5) obowiązujące w danym dniu roboczym kursy kupna/sprzedaży walut określane są przez bank po godz. 15:00 poprzedniego dnia roboczego. Częścią umowy była również Tabela opłat i prowizji, w której większość opłat określona była w walucie CHF.

Sąd Apelacyjny podzielił i uznał za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy w zakresie zawarcia spornej umowy, uprzedniego złożenia wniosku o udzielenie kredytu i jego wypłaty. Mając na uwadze treść podpisanej umowy kredytowej, fakt jej wieloletniego wykonywania przez strony, wolę stron związaną z zamiarem uzyskania środków na spłatę innych kredytów, w tym mieszkaniowego, za najbardziej zasadne Sąd Apelacyjny uznał przyjęcie, że skoro kredytobiorcy zaciągnęli kredyt o określonej wysokości w polskiej walucie, a klauzula waloryzacyjna (indeksacyjna) jedynie odnosiła wartość tego kredytu do waluty obcej, to wobec uznania tej klauzuli za niewiążącą strony (bezskuteczną),