Zgoda właściciela nieruchomości na przeniesienie hipoteki bankowej

Monitor Prawa Bankowego 2022/05 Maj

Uchwała Sądu Najwyższego z 27 października 2021 r. (III CZP 56/20)

W stanie prawnym obowiązującym przed zmianą art. 95 ustawy z 29.08.1997 r. – Prawo bankowe, dokonanej ustawą z 17.01.2019 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 326), ujawnienie w księdze wieczystej przeniesienia hipoteki w związku ze zbyciem wierzytelności bankowej wymagało zgody właściciela nieruchomości tylko wtedy, gdy przewidziano ją w oświadczeniu o ustanowieniu hipoteki. 

Wnioskiem z 29.05.2019 r. Bank A wniósł o dokonanie w dziale IV księgi wieczystej KW nr (…) wykreślenia wpisu wierzyciela hipotecznego Banku X jako uprawnionego z tytułu hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 544 950 zł i wpisanie w jego miejsce wnioskodawcy, wskazując jako podstawę wpisu umowę przeniesienia wierzytelności z 11.04.2018 r.

Postanowieniem z 30.09.2019 r. Sąd Rejonowy, w następstwie wniesienia przez właścicieli nieruchomości (A.D. i T.D.) skargi, utrzymał w mocy wpis referendarza uwzględniający wniosek. Z ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji dotyczących wpisów w dziale IV księgi wieczystej KW nr (…) wynika, że (…) dokonano 19.02.2009 r. wpisu hipoteki kaucyjnej do kwoty 544 950 zł na rzecz Banku X (…). Wnioskiem z 29.05.2019 r. Bank A wniósł o dokonanie zmiany wierzyciela hipotecznego poprzez wykreślenie Banku X i wpisanie w jego miejsce wnioskodawcy, wskazując jako podstawę wpisu umowę przelewu wierzytelności z 11.04.2018 r. Przy wniosku przedstawiono oświadczenia dotychczasowego wierzyciela i nabywcy potwierdzające zawarcie umowy przelewu, nie dołączono zgody właścicieli nieruchomości na przeniesienie hipoteki.

Sąd pierwszej instancji wskazał, jako podstawę prawną wpisu, art. 95 ust. 5 ustawy z 29.08.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2187, ze zm., dalej: „p.b.”) w brzmieniu wprowadzonym ustawą z 17.01.2019 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 326, dalej: „nowelizacja z 17.01.2019 r.”), obowiązującym od 7.03.2019 r. Przyjął, że wprawdzie umowa przelewu została zawarta przed zmianą stanu prawnego, ale dla przeniesienia wierzytelności i odpowiednio dokonania wpisu w księdze wieczystej pisemna zgoda właścicieli nieruchomości była zbędna.

(…) Sąd Okręgowy powziął poważne wątpliwości dotyczące tego, czy brak pisemnej zgody właścicieli nieruchomości na zmianę wierzyciela hipotecznego stanowi przeszkodę do dokonania wpisu w sytuacji, gdy umowa zbycia wierzytelności bankowej zabezpieczonej hipoteką została zawart (...)