Nieprawdziwe zaświadczenie o zatrudnieniu

Monitor Prawa Bankowego 2023/10 Październik

Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 kwietnia 2021 r. (II AKa 272/19)

Fikcyjne zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach pracownika wystawione przez pracodawcę w celu udokumentowania nieprawdziwego faktu zatrudnienia i osiąganych dochodów i wykorzystane w stosunkach cywilnoprawnych (umowach prywatnych) nie stanowi dokumentu, o którym mowa w art. 271 § 1 k.k.

Zygmunt Kukuła

I. Zapadłe rozstrzygnięcie wpisuje się w praktykę stosowania przepisów prawa karnego, w systemie przeciwdziałania oszustwom występującym zarówno w obrocie gospodarczym, jak i w działalności podmiotów rynku finansowego. Wykorzystywanie do tego celu nieprawdziwych dokumentów przygotowanych w różnej formie (podrobienie, przerobienie, poświadczenie nieprawdy) występuje nader często. Przypadki takie pojawiają się przy okazji zawierania umów, zwłaszcza przy ubieganiu się o kredyt, pożyczkę lub gwarancję bankową, rzadziej odnośnie do innych rodzajów instrumentów finansowych.

Uwzględniając opis przestępstwa unormowanego w art. 271 § 1 k.k., odpowiedniej korekcie ulec musiała definicja dokumentu tworząca podstawę kryminalizacji zabronionego zachowania. Wraz z nią pojawiły się rozbieżności co do sposobu kwalifikowania osób zdolnych do ponoszenia odpowiedzialności karnej.  

Jednym z przykładów takich kontrowersji jest glosowany wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Wyrok ten niewątpliwie – aczkolwiek w niewielkim stopniu – komplikuje wysiłek podejmowany w celu efektywnego ukarania sprawców popełniających przestępstwa z wykorzystaniem dokumentów poświadczających nieprawdę.

II. W sprawie będącej przedmiotem niniejszej glosy Sąd pierwszej instancji skazał jednego ze sprawców za czyn, który polegał na wystawieniu nieprawdziwego zaświadczenia o zatrudnieniu pewnej osoby w jego przedsiębiorstwie. Dokument został następnie użyty przez tę osobę do zaciągnięcia kredytu w banku na sfinansowanie zakupu samochodu.

W skierowanym do sądu akcie oskarżenia oraz wyroku Sądu pierwszej instancji przyjęto kwalifikację prawną z art. 286 § 1, art. 271 § 3 i art. 297 § 1 w zw. z art. 11 § 2 k.k. Ustalono, że przedsiębiorca, który wystawił zaświadczenie, nie zatrudniał żadnych pracowników i nie odprowadzał do ZUS składek na ubezpieczenie społeczne. Tym samym wystawione zaświadczenie nie mogło być prawdziwe. Apelację od wyroku wniósł prokurato (...)