Mediacje w procesach windykacyjnych

Monitor Prawa Bankowego 2022/02 Luty

Mediacje to nie tylko jeden ze sposobów polubownego rozwiązania sporów między stronami, ale również sposób na ustabilizowanie łączącego je stosunku prawnego, konwalidowanie nieprawidłowości czy droga do alternatywnego uzyskania tytułu egzekucyjnego. Decydując się na mediacje, strony – przy wsparciu mediatora – mają także możliwość odbudowania relacji biznesowych przez wspólne wdrożenie rozwiązań, które z uwagi na procedury nie mogły być wprowadzone na etapach wcześniejszych. Doświadczenie pokazuje, że w przypadku dobrych chęci obu stron co do polubownego rozwiązania sporu w 78%[1] spraw dochodzi do zawarcia ugody przed mediatorem. Celem artykułu jest praktyczne przedstawienie korzyści płynących z mediacji.

Andrzej Rychter

Mediacje (gr. medos – pośredniczący, neutralny, nieprzynależny do żadnej ze stron; łac. medius – środkowy, bezstronny; łac. mediare – pośredniczyć) zostały wprowadzone do polskiego systemu prawnego jako alternatywa dla długotrwałych i kosztownych procesów sądowych. Pierwsze przepisy o mediacji wprowadzono w 1997 r. w dużej kodyfikacji kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego. W 1998 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości dotyczące warunków prowadzenia mediacji w sprawach dorosłych sprawców przestępstw, w 2001 r. w sprawach nieletnich, w 2003 r. odnośnie do postępowania mediacyjnego co do zadośćuczynienia w sprawach karnych dla dorosłych. W końcu w 2005 r. weszła w życie ustawa[1] wprowadzająca przepisy regulujące stosowanie mediacji w sprawach cywilnych. Najpóźniej mediacje dopuszczono w 2017 r. w postępowaniu administracyjnym.

Rodzaje mediacji

Mediacje mogą być prowadzone praktycznie w każdego rodzaju sprawach, tam gdzie strony nie są w stanie dojść do porozumienia, a w przyszłości konieczne będzie rozstrzygnięcie sądu. Mogą one poprzedzać wszczęcie postępowania sądowego i być prowadzone na podstawie umowy o mediację zawartej przez strony z mediatorem lub przez wyrażenie zgody obu stron, gdy jedna z nich złożyła wniosek o mediację (mediacja pozasądowa). W praktyce bardziej powszechne są mediacje, na które strony kieruje sąd, wydając stosowne postanowienie (mediacja sądowa).

W umowie o mediację strony określają m.in. przedmiot mediacji, osobę mediatora albo sposób jego wyboru, formę prowadzenia mediacji, czas jej trwania, liczbę posiedzeń mediacyjnych i wynagrodzenie mediatora. Wniosek o przeprowadzenie mediacji powinien zawierać oznaczenie stron, dokładnie określone żądanie, przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie, podpis strony oraz wymienienie załączników. W przypadku zawarcia umowy o mediację na piśmie, do wniosku dołącza się odpis tej umowy.

Należy pamiętać, że zawarcie umowy o mediację oraz złożenie wniosku o mediację może nastąpić także na etapie postępowania sądowego, bez konieczności kierowania stron na tę ścieżkę przez sąd.

Preferowanie ugodowego załatwienia sprawy

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania cywilnego w sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania do ich ugodowego załatwienia, w szczególności przez nakłanianie stron do mediacji (art. 10 k.p.c.). W tym celu przewodniczący może wezwać strony do udziału w spotkaniu informacyjnym dotyczącym polubownych metod rozwiązywania sporów, na którym zostaną omów (...)