Kontrakt terminowy na energię elektryczną a kompetencja zarządcy masy sanacyjnej do odstąpienia od umowy wzajemnej

Monitor Prawa Bankowego 2024/06 Czerwiec

Przedmiotem analizy w niniejszym opracowaniu jest problematyka charakteru prawnego tzw. kontraktów terminowych na energię elektryczną, którymi obraca się na giełdzie towarowej. Analiza zostanie przeprowadzona w kontekście kompetencji zarządcy masy sanacyjnej do odstąpienia od niewykonanej umowy wzajemnej.

Rafał Adamus

Podstawą prawną do wykonania wspomnianego uprawnienia kształtującego jest art. 298 p.r.[1]. Zgodnie z art. 299 ust. 1 p.r.[2] uprawnienie zarządcy do odstąpienia od umowy wzajemnej na podstawie art. 298 p.r. nie dotyczy jednak umowy ramowej, o której mowa w art. 250 ust. 1 p.r. Chodzi o umowę ramową, której jedną ze stron jest dłużnik w restrukturyzacji, która zastrzega, że poszczególne umowy szczegółowe, których przedmiotem są terminowe operacje finansowe, pożyczki instrumentów finansowych lub sprzedaż instrumentów finansowych ze zobowiązaniem do ich odkupu, będą zawierane w wykonaniu umowy ramowej oraz że rozwiązanie umowy ramowej powoduje rozwiązanie umów szczegółowych zawartych w wykonaniu tej umowy. Wierzytelności z tytułu tych umów szczegółowych nie są obejmowane układem (art. 250 ust. 1 p.r.). Przez wspomniane terminowe operacje finansowe należy rozumieć operacje, w których ustalono cenę, kurs, stopę procentową lub indeks, w szczególności nabywanie walut, papierów wartościowych, złota lub innych metali szlachetnych, towarów lub praw, w tym umowy obliczone tylko na różnicę cen, opcje i prawa pochodne zawarte na umówioną datę lub umówiony termin, w obrocie rynkowym (art. 250 ust. 2 p.r.).

W oparciu o przedstawiony stan prawny trzeba poddać analizie kwestię, czy „kontrakt terminowy na dostawę energii elektrycznej” jest umową, której przedmiotem jest: 1) terminowa operacja finansowa, 2) pożyczka instrumentów finansowych, 3) sprzedaż instrumentów finansowych ze zobowiązaniem do ich odkupu. Zasadnicze znaczenie ma okoliczność, czy przedmiotem takiego kontraktu jest terminowa operacja finansowa.

Doktrynalne ujęcie umowy ramowej

W literaturze przedmiotu w następujący sposób ujmuje się istotę umowy ramowej: „Współczesne stosunki gospodarcze są niekiedy bardzo skomplikowane i złożone. Powoduje to konstruowanie przez strony tzw. umów organizujących współpracę, przewidujących zawieranie umów szczegółowych (realizacyjnych) o różnej treści, funkcji i doniosłości dla danego przedsięwzięcia stanowiącego przedmiot umowy organizującej współpracę. Umowa organizująca współpracę stwarza ramy i podstawy prawne stosunku gospodarczego współdziałania stron. W doktrynie do umów organizujących współpracę zalicza się umowę o konstrukcji ramowej (umowa ramowa). Umowy ramowe nie stanowią typu klasyfikacyjnego, tzn. ich wyodrębnienie nie jest wynikiem zastosowania kryterium ekonomicznej treści stosunku obligacyjnego. Tworzą one kategorię typologiczną wyróżnioną według kryterium funkcjonalnego (…). W doktrynie wyróżnia się dwa stanowiska w odniesieniu do określenia charakteru prawnego umów ramowych: pluralistyczne i monistyczne. Stosownie do podejścia pluralistycznego, zawarcie danej umowy może następować etapami przy wykorzystaniu dwóch odrębnych umów: przygotowawczej i definitywnej. Przedmiotem umowy przygotowawczej jest dojście do skutku u (...)