Wypowiedzenie umowy kredytu

Monitor Prawa Bankowego 2024/01 Styczeń

Wyrok Sądu Najwyższego z 31 maja 2023 r. (II CSKP 281/22)

Doręczenie dłużnikowi rzeczowemu przez sąd odpisu pozwu o zapłatę zabezpieczonej wierzytelności można uznać za równoznaczne z doręczeniem oświadczenia o wypowiedzeniu zabezpieczonej wierzytelności także wtedy, gdy pozew został wniesiony przez należycie umocowanego pełnomocnika procesowego.

Wyrokiem z 13.11.2018 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo P. przeciwko A.Z. o zapłatę kwoty 120 408,60 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, z ograniczeniem jego odpowiedzialności do wartości hipotek wpisanych w KW […] i rozstrzygnął o kosztach procesu. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu 7.10.2009 r. Bank G. zawarł z M.R. i A.Z. umowę kredytu hipotecznego nr […] dotyczącą kwoty 70 828,59 zł, która miała zostać spłacona w 192 miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych, w wysokości, terminach i na rachunek wskazany w harmonogramie spłat. W przypadku niespłacenia dwóch rat Bank mógł wypowiedzieć umowę w całości lub części z zastrzeżeniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia.

Jedną z form zabezpieczenia kredytu była hipoteka zwykła na rzecz Banku w wysokości kwoty kredytu oraz hipoteka kaucyjna wyrażona w złotych polskich do kwoty stanowiącej 70% kwoty kredytu na nieruchomości (…), dla której prowadzona jest KW [...]. Jej właścicielem w dniu zawarcia umowy był pozwany.

Wobec braku spłat Bank w pismach z 31.03.2011 r. złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. W pismach wskazano, że aktualne zadłużenie z tytułu należności kapitałowej wynosi 1 235,79 zł, a odsetki podwyższone naliczane są według stopy 15,70%. Pisma zostały podpisane przez G.B. – Dyrektora Departamentu Windykacji Telefonicznej Banku. Pozwany odebrał pismo skierowane do niego, jak również pismo skierowane do kredytobiorcy. W dniu 29.06.2011 r. G. wystawił bankowy tytuł egzekucyjny w związku z zadłużeniem wynikającym z umowy o kredyt hipoteczny, z którego wynikało, że zadłużenie z tytułu niespłaconej należności głównej wynosi 71 077,01 zł, a nadto uwzględniono odsetki umowne i za opóźnienie oraz opłaty i prowizje. Postanowieniem z 18.01.2012 r. Sąd Rejonowy nadał temu tytułowi klauzulę wykonalności przeciwko kredytobiorcom. Wszczęte w oparciu o ten tytuł postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na wniosek wierzyciela postanowieniem z 23.04.2014 r., na podstawie art. 825 k.p.c.

W dniu 22.04.2014 r., na podstawie aneksu nr 1 do umowy z 31.03.2014 r. sprzedaży wierzytelności nr […], G. zbył na rzecz powoda wierzytelność z tytułu umowy o kredyt hipoteczny z 7.10.2009 r. w łącznej kwocie 108 275,85 zł. Za zbywcę wierzytelności działali: członek zarządu R.S. oraz prokurent M.K. (umowa) i prokurent J.M. (aneks). Zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Przedsiębiorców G. składał oświadczenia woli m.in. poprzez członka zarządu i prokurenta działających łącznie.

Na podstawie ustalonego stanu faktycznego Sąd Okręgowy odniósł się do zarzutu pozwanego, że umowa nie została skutecznie wypowiedziana, gdyż pismo zawierające oświadczenie woli w tym zakresie zostało sporządzone przez osobę nieuprawnioną, a nadto nie doręczono go M.R. Wskazując na art. 253 k.p.c., Sąd pierwszej instancji uznał, że podstawę badania prawdziwości dokumentu stanowią okoliczności podające w wątpliwość prawdziwość zawartej w nim informacji, jak też podpisu, którym został on opatrzony, a zarzuty tego nie dotyczyły, ale odnosiły się do umocowania osoby składającej podpis. Powód, co prawda, nie załączył pełnomocnictwa dla G.B., jednak po wypowiedzeniu umowy Bank wystawił bankowy tytuł egzekucyjny, wniósł o nadanie mu klauzuli wykonalności i egzekwował należność w postępowaniu egzekucyjnym, a dodatkowo stwierdził istnienie zobowiązania, przenosząc wierzytelność na rzecz powoda. (...)