Ważność umowy kredytu denominowanego w walucie obcej udzielonego przedsiębiorcy

Monitor Prawa Bankowego 2025/01 Styczeń

Postanowienia umowy kredytu odsyłające – przy określeniu kwoty kredytu wyrażonej w CHF, ale wypłaconej w złotych i spłacie w złotych rat kredytu wyrażonych w CHF – do tabeli kursów franka obowiązującej w Banku kredytującym są nieważne w świetle art. 58 § 2 i art. 353¹ k.c. jako naruszające zasadę równowagi kontraktowej stron ze względu na umożliwienie Bankowi jednostronnego, dowolnego ustalania kursów kupna i sprzedaży franka dla celów rozliczeniowych, bez wskazania w umowie sposobu kształtowania przez Bank tych kursów. Należy jednak podkreślić, że nie pociąga to za sobą automatycznej nieważności całej umowy kredytu gospodarczego, bo lukę powstałą w wyniku usunięcia klauzul umownych odwołujących się do Tabeli kursów walut obcych Banku można, w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego na tle tego rodzaju kredytów gospodarczych, wypełnić przez zastosowanie średniego kursu NBP w miejsce kursów wskazanych w Tabelach kursów Banku.

Powód – Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej: Fundusz) w pozwie skierowanym przeciwko E.C. domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 953 475,06 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty z zastrzeżeniem ograniczenia jej odpowiedzialności do bliżej opisanych nieruchomości, obciążonych na rzecz strony powodowej hipoteką umowną zwykłą łączną i hipoteką umowną kaucyjną łączną na zabezpieczenie wierzytelności z umowy kredytu, którą pozwana zawarła z wierzycielem pierwotnym (Bankiem).

Wyrokiem z 3.03.2020 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, ustalając, że 30.09.2008 r. Bank zawarł z pozwaną, prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą M., umowę kredytu w kwocie 1 274 808 CHF z przeznaczeniem na zakup bliżej opisanych zabudowanych nieruchomości […]. Wykorzystanie kredytu miało następować na wniosek kredytobiorcy w transzach, w kwotach wyrażonych w walucie polskiej, po przeliczeniu z franka na złote, według kursu kupna CHF obowiązującego w Tabeli kursów walut obcych Banku w dniu wypłaty poszczególnych transz. W paragrafie 9 umowy pozwana zobowiązała się spłacać kredyt w określonych w harmonogramie terminach i ratach, po ich przeliczeniu z CHF na PLN według kursu sprzedaży CHF ustalonego przez Bank w Tabeli kursów walut obcych, w formie pobierania przez Bank należnych mu rat w złotych z rachunku bankowego [...]. Pozwana ustanowiła na rzecz Banku na, stanowiących jej własność, bliżej opisanych nieruchomościach […], hipotekę łączną zwykłą w kwocie 1 274 808 CHF na zabezpieczenie spłaty kredytu oraz hipotekę kaucyjną do wysokości 382 442 CHF na zabezpieczenie spłaty odsetek i pozostałych kosztów. Kwota kredytu została wypłacona na wniosek pozwanej w transzach w okresie od 18.11.2008 r. do 16.1 (...)