Uprawnienie do otrzymania informacji o dokonanej ocenie zdolności kredytowej a ochrona danych osobowych – uwagi na tle art. 70a prawa bankowego

Monitor Prawa Bankowego 2023/5 Maj

Zapewnienie stosowania regulacji UE dotyczących ochrony danych osobowych leżało u podstaw zmian wprowadzonych w 2019 r. w krajowych przepisach dotyczących sektora bankowego. Dodano m.in. art. 70a p.b.[1], który nakłada na banki obowiązek przekazania na wniosek upoważnionej osoby wyjaśnień dotyczących dokonanej przez bank oceny zdolności kredytowej. Przepis ten jest bezpośrednio związany z obowiązkami banków wynikającymi z art. 70 p.b. Szczegółowa analiza wprowadzonych rozwiązań oraz praktyki rynkowej, w tym stanowisk wydanych przez organy kontroli i nadzoru oraz orzecznictwa sądowego, prowadzi do wniosku, że stosowanie art. 70a p.b. nie jest jednolite, a przepis ten wywołuje szereg wątpliwości. Niniejsze opracowanie stanowi podsumowanie zidentyfikowanych problemów dotyczących jego stosowania[2].

Kamil Majewski

Leszek Nepelski

Charakter prawny obowiązku określonego w art. 70a p.b.

Artykuł 70a p.b. nakłada na banki i inne instytucje ustawowo upoważnione do udzielania kredytów obowiązek przekazywania wyjaśnień dotyczących dokonanej oceny zdolności kredytowej. Ustawodawca zdecydował się na przyjęcie trybu wnioskowego. Obowiązek ten materializuje się w razie złożenia wniosku przez uprawniony podmiot.

W judykaturze podkreśla się, że dzięki zawartym w wyjaśnieniach szczegółowym informacjom, które dotyczą procedowania wniosku kredytowego, podmiot ubiegający się o kredyt uzyskuje wiedzę na temat przyczyn, dlaczego wniosek został załatwiony w określony sposób. Zapoznanie się przezeń z tymi informacjami daje mu realną możliwość wpływania na swoją sytuację i szansę na uzyskanie finansowania[3].

Rozwiązanie przyjęte w art. 70a p.b. jest ściśle związane z obowiązkiem[4] zbadania i oceny zdolności kredytowej podmiotu ubiegającego się o kredyt (potencjalnego kredytobiorcy). Obowiązek ten wynika z art. 70 ust. 1 p.b. Pod pojęciem zdolności kredytowej rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie.

Wskazać należy, że w świetle art. 70 p.b. obowiązek weryfikacji zdolności kredytowej dotyczy nie tylko przyznania kredytu (okresu przed nawiązaniem relacji umownej), lecz także rozciąga się na cały okres obowiązywania umowy[5]. Z punktu widzenia – stanowiącej podstawę do podjęcia decyzji o przyznaniu kredytu – oceny zdolności kredytowej, chociaż art. 70 ust. 1 zd. 2 p.b. posługuje się wyrażeniami: „zaciągniętego” oraz „określonych w umowie”, chodzi o zdarzenia przyszłe, czyli odpowiednio: „mającego być zaciągniętym” oraz „mających zostać określone w umowie”. Istotny jest stan prognozowany, oparty o pewne założenia. Takie podejście jest uzasadnione charakterem obowiązku wskazanego w art. 70 ust. 1 zd. 1 p.b. – uzależnienie przyznania kredytu od posiadania zdolności kredytowej, czyli konieczności uprzedniego (przed przyznaniem kredytu i zawarciem stosownej umowy) zbadania jej przez kredytodawcę. Aby umożliwić bankom realizację obowiązku wskazanego w art. 70 ust. 1 zd. 1 p.b., ustawodawca nałożył na potencjalnego kredytobiorcę obowiązek przedłożenia, na żądanie banku, dokumentów i informacji niezbędnych do dokonania oceny (art. 70 ust. 1 zd. 3 p.b.).

W literaturze przedmiotu wskazuje się, że art. 70 ust. 1 p.b. nie precyzuje kryteriów i zasad oceny zdolności kredytowej. Pozostawia te kwestie bankom i innym podmiotom zobowiązanym, przy czym pewne ograniczenia wynikają z rekomendacji nadzorczych Komisji Nadzoru Finansowego[6]. Na kanwie tego poglądu uz (...)