Ważność umowy kredytu obejmującej klauzule abuzywne

Monitor Prawa Bankowego 2024/03 Marzec

Wyrok Sądu Najwyższego z 19 września 2023 r. (II CSKP 1495/22)

Artykuł 385¹ k.c. nie wyłączył stosowania art. 56 k.c. w obrocie konsumenckim i nawet przy przyjęciu, że teza 62 wyroku TSUE z 3.10.2019 r. ma oparcie w Dyrektywie, tylko Sejm lub Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 188 pkt 2 Konstytucji RP, mogą wyłączyć stosowanie art. 56 k.c. do umów, których niektóre postanowienia okazały się abuzywne.

Wyrokiem z 27.09.2019 r. Sąd Okręgowy ustalił, że powodów nie wiążą postanowienia § 7 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 3A oraz § 3 ust. 3 umowy o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych „[…]” nr […] zawartej pomiędzy powodami a Bankiem 29.12.2007 r., zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 19 320,12 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4.04.2017 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 17 625,43 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4.04.2017 r. do dnia zapłaty, zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 4336,53 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 4.04.2017 r. do dnia zapłaty, oddalił dalej idące powództwa oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny wyrokiem z 20.01.2021 r. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I, II, III, V, VI i VII w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej Banku na rzecz powoda K.N. 2141,36 zł, a na rzecz powódki J.N. 615 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4.04.2017 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił (…).

W uzasadnieniu wyroku Sąd odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie poza kontrolą kredytobiorcy pozostawał dopuszczalny stopień odchylenia kursu (marża Banku), jak też kryteria stosowane przez Bank przy ustalaniu kursu. Kredytobiorca nie wiedział, jaką wartość bazową któregokolwiek z dostępnych i możliwych kryteriów obiektywnych (np. kurs średni NBP albo kurs średni EBC) stosował Bank, ustalając własne tabele, a przez to sam decydował i wpływał na wysokość środków pozostawionych do dyspozycji kredytobiorcy i wyznaczał wysokość kolejnych rat kapitałowo-odsetkowych w części stanowiącej wynagrodzenie kredytodawcy, co było wypełnieniem przesłanki, o której mowa w art. 385³ pkt 20 k.c., dającej kontrahentowi konsumenta uprawnienie do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy, co jest niedozwolonym postanowieniem umownym. Gdyby w umowie został przyjęty obiektywny (zewnętrzny) kurs waluty albo jeśli mechanizm waloryzacji byłby uzgodniony z konsumentem, odnosił się do mierników (kryteriów) obiektywnych, a do tego napisany został zrozumiałym językiem nie tylko pod względem gramatycznym, ale także w sposób przejrzysty i transparentny przedstawiał konkretne działanie tego mechanizmu, takie postanowienie nie spełniałoby przesłanek abuzywności. Zastosowanie kursu ustalanego przez Bank bez wyjaśnienia sposobu jego określenia jest postanowieniem niedozwolonym.

Sąd drugiej instancji wskazał także, że wyeliminowanie (...)