Stosowanie Rozporządzenia MiCA do bitcoina

Monitor Prawa Bankowego 2024/07-08 Lipiec/Sierpień

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1114 z 31.05.2023 r. w sprawie rynków kryptoaktywów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 1095/2010 oraz dyrektyw 2013/36/UE i (UE) 2019/1937[1], jak sam tytuł wskazuje, ma za zadanie uregulować rynki kryptoaktywów. W literaturze zwraca się uwagę, że jego głównym celem jest w istocie uregulowanie globalnych stablecoinów[2].

Tomasz Tomczak

MiCAR przewiduje trzy terminy rozpoczęcia jego stosowania, tj.:

  1. Podstawowy termin 30.12.2024 r.;
  2. Termin 30.06.2024 r. w odniesieniu do Tytułów III i IV tego rozporządzenia;
  3. Termin 29.06.2023 r. w odniesieniu do wyraźnie wyszczególnionych przepisów[3].

Rozporządzenie to nie jest „legislacyjną sierotą”,  a częścią większego pakietu zaprezentowanego przez Komisję Europejską już we wrześniu 2020 r.[4]. MiCAR wielokrotnie zmieniało się w trakcie procesu legislacyjnego, a spory budził m.in. jego zakres[5]. Mimo uchwalenia ostatecznej wersji i pojawienia się pierwszych publikacji dotyczących tego zagadnienia[6], ciągle w debacie publicznej możemy usłyszeć pytanie: „Czy MiCAR ma zastosowanie do bitcoina?”

Celem niniejszego artykuł jest udzielenie odpowiedzi na to pytanie. Autor zakłada, że czytelnik niniejszego artykułu ma wiedzę na temat tego, czym jest i jak funkcjonuje bitcoin[7].

Zakres MiCAR a bitcoin

Artykuł 1 MiCAR określa jego przedmiot, natomiast nagłówek art. 2 brzmi: „Zakres stosowania”.

Na pierwszy rzut oka mogłoby się zatem wydawać, że w drugim z tych przepisów znajdziemy odpowiedź na pytanie, czy omawiany akt prawny ma zastosowanie do bitcoina. Jednak artykuł ten bardziej skupia się na wskazaniu, kiedy MiCAR nie znajdzie zastosowania, niż na precyzyjnym określeniu jego zakresu. W ust. 2 znajdziemy wyłączenia o charakterze czysto podmiotowym albo podmiotowo-przedmiotowym[8], w ust. 3 wyłączenie odnośnie do NFTs[9], a w ust. 4 dotyczące kryptoaktywów, które, nieco upraszczając, będą podlegać pod dotychczasowe akty ustawodawcze Unii dotyczące usług finansowych, a nie MiCAR[10]. W tym kontekście należy pamiętać, że celem Rozporządzenia MiCA nie jest uregulowanie wszystkich aktywów finansowych, które występują na DLT, a jedynie tej ich części, która obecnie jest nieuregulowana[11]. Z tego powodu z zakresu MiCAR wyłączone są m.in. kryptoaktywa, które kwalifikują się jako instrumenty finansowe (art. 2 ust. 4 lit. a MiCAR). Do nich znajdą zastosowanie dotychczasowe przepisy z ewentualnymi modyfikacjami wynikającymi z DLT Pilot Regime[12]. Z tego względu jeżeli będziemy mieli instrument pochodny, którego instrumentem bazowym będzie bitcoin, to wydaje się, że MiCAR nie będzie miał do niego zastosowania[13].

Wracając jednak do wspomnianych wyłączeń to bitcoin:

  1. nie kwalifikuje się pod żadne z wyłączeń o charakterze podmiotowym (art. 2 ust. 2 MiCAR);
  2. nie stanowi kryptoaktywa, które jest unikalne i niezamienne (art. 2 ust. 3 MiCAR);
  3. nie mieści się w ramach żadnego z wyłączeń z art. 2 ust. 4  MiCAR.

W świetle art. 2 ust. 4 lit. c MiCAR warto tylko zwrócić uwagę, że bitcoin nie stanowi „środków pieniężnych”. Środki pieniężne to banknoty i monety, zapisy księgowe lub pieniądz elektroniczny[14]. Bitcoin nie podpada pod żadną z tych kategorii, a zatem nie możemy powiedzieć, że na podstawie art. 2 ust. 4 lit. c M (...)