Status prawny zastawnika i użytkownika obligacji w odrębnym postępowaniu upadłościowym wobec emitentów obligacji

Monitor Prawa Bankowego 2025/10 Październik

Niniejszy artykuł dotyczy sytuacji prawnej zastawnika i użytkownika obligacji w odrębnym postępowaniu upadłościowym wobec emitenta. Stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, czy mogą oni albo czy wręcz powinni zostać dopuszczeni przez sędziego-komisarza do udziału w takim postępowaniu, a także czy stosuje się do nich zasady, jakie przewidziano w stosunku do obligatariuszy. W artykule opisano również uprawnienia zastawnika i użytkownika, które mogą być wykorzystane na przedpolu upadłości emitenta obligacji. Uzasadniają one dopuszczenie ich do udziału w omawianym postępowaniu.

Jakub Turdza

W tytule IV części III p.u.[1], a konkretnie w art. 483-491 p.u., uregulowano odrębne postępowanie upadłościowe wobec emitentów obligacji. Postępowanie to prowadzi się wyłącznie wtedy, gdy prawa z obligacji zabezpieczono na majątku emitenta (art. 483 ust. 1 p.u.)[2]. Przepisów dotyczących tego postępowania nie stosuje się natomiast w sytuacji, gdy emitent obligacji przychodowych ograniczył swoją odpowiedzialność do kwoty przychodów lub wartości majątku przedsięwzięcia (art. 483 ust. 2 p.u.)[3].

We wskazanym postępowaniu obligatariusze są – co do zasady – reprezentowani przez kuratora lub administratora hipoteki, o którym mowa w art. 31 ust. 4 u.o.[4], jeżeli prawa z obligacji zabezpieczono hipotecznie na majątku emitenta[5]. Jednakże, zgodnie z art. 484 ust. 1 zd. 3 p.u., obligatariusze mogą działać w tym postępowaniu również osobiście, gdy zostali dopuszczeni do udziału przez sędziego-komisarza. W takim przypadku mogą oni w pełniejszy sposób chronić swoje interesy, gdyż są uprawnieni do podejmowania wszelkich czynności procesowych, w tym wnoszenia dopuszczalnych środków zaskarżenia (np. sprzeciwu co do listy wierzytelności) oraz głosowania indywidualnie nad układem w upadłości[6].

Ani w przepisach u.o., ani w przepisach p.u. nie uregulowano statusu użytkowników oraz zastawników obligacji w odrębnym postępowaniu upadłościowym. Problematyka ta nie została dotychczas poruszona w literaturze przedmiotu. W związku z tym należy rozważyć, czy użytkownicy i zastawnicy obligacji mogą czynnie uczestniczyć w omawianym postępowaniu oraz czy obecnie obowiązujące regulacje prawne w odpowiedni sposób zabezpieczają ich interesy po ogłoszeniu upadłości przez emitenta.

Zastawnik i użytkownik jako uczestnicy właściwego postępowania upadłościowego

Na początek trzeba rozważyć, jaki status przysługuje zastawnikowi i użytkownikowi w typowym (właściwym) postępowaniu upadłościowym, w szczególności czy można ich uznać za wierzycieli lub uczestników postępowania. Kwestia ta jest istotn (...)