Skuteczność cesji wierzytelności hipotecznej

Monitor Prawa Bankowego 2023/4 Kwiecień

Wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2022 r. (II CSKP 247/22)

Z chwilą wygaśnięcia hipoteki wymaganie przewidziane w art. 79 ust. 1 zd. 2 u.k.w.h. staje się nieaktualne, znika przeszkoda wstrzymująca skuteczność cesji zabezpieczonej wierzytelności.

Wyrokiem z 4.07.2019 r. Sąd Apelacyjny oddalił   apelację P. Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego (dalej: „Fundusz”) od wyroku Sądu Okręgowego z 11.10.2017 r. oddalającego powództwo, w którym Fundusz domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanych W.R. i A.R. kwoty 126 860,10 zł z zastrzeżeniem ograniczenia ich odpowiedzialności do wysokości hipoteki umownej zwykłej oraz hipoteki kaucyjnej na bliżej oznaczonej nieruchomości (dalej: „Nieruchomość"), dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr […] (dalej: „Księga”), z tytułu zadłużenia kredytowego zabezpieczonego hipoteką umowną zwykłą w kwocie 100 000 zł oraz hipoteką umowną kaucyjną w kwocie 50 000 zł. Dochodzona kwota odpowiadała sumie przyznanej Funduszowi w planie podziału ceny uzyskanej ze sprzedaży egzekucyjnej Nieruchomości, pozostawionej na rachunku depozytowym Ministra Finansów. Obejmowała ona kwotę 76 860,10 zł stanowiącą pozostały do zapłaty kapitał kredytu i kwotę 50 000 zł stanowiącą skapitalizowane, naliczone przez wierzyciela pierwotnego odsetki umowne.

W sprawie ustalono m.in., że umową z 15.03.2004 r. Bank udzielił pozwanym i Z.P. kredytu w kwocie 100 000 zł (dalej: „Umowa”). Spłata należności z Umowy została zabezpieczona hipotecznie przez ustanowienie na Nieruchomości pozwanych hipoteki umownej zwykłej w kwocie 100 000 zł (dalej: „Hipoteka zwykła”) na zabezpieczenie wierzytelności kapitałowej oraz przez ustanowienie hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 50 000 zł na zabezpieczenie wierzytelności odsetkowej (dalej: „Hipoteka kaucyjna”).

W dniu 6.01.2010 r. Bank rozwiązał Umowę przez wypowiedzenie, a 9.05.2011 r. wystawił przeciwko dłużnikom bankowy tytuł egzekucyjny (dalej: „BTE”), któremu postanowieniem z 30.05.2011 r. Sąd Rejonowy nadał klauzulę wykonalności. W dniu 16.12.2015 r. Bank sprzedał swą wierzytelność przeciwko pozwanym (m.in.) na rzecz Funduszu.

W stosunku do Nieruchomości toczyło się postępowanie egzekucyjne (…); wierzycielem egzekwującym był m.in. Bank. W toku egzekucji doszło do sprzedaży Nieruchomości w trybie licytacji publicznej, a postanowienie o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy – T.K. zostało wydane 24.05.2016 r. (dalej: „postanowienie o przysądzeniu własności”). Na jego podstawie nabywca został ujawniony w Księdze jako właściciel, będąc nim nadal w dniu wydania wyroku w niniejszej sprawie; w tym dniu dział IV Księgi był wolny od wpisów. Postanowieniem z 8.11.2016 r. Sąd Rejonowy częściowo zmienił, a częściowo zatwierdził plan podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży Nieruchomości (…).

Rozpatrując żądanie powoda, Sądy obu instancji były zgodne co do tego, że dochodzone przezeń roszczenie stało się wymagalne 6.01.2010 r. (art. 118 k.c.) i wówczas rozpoczął się trzyletni bieg przedawnienia, a postępowanie klauzulowe i czynności egzekucyjne nie przerwały tego biegu względem powoda. Wierzytelność nabyta przez Fundusz w 2015 r. uległa zatem przedawnieniu. (...)