Recenzja książki Tomasza Henclewskiego pt. „Opróżnione miejsce hipoteczne”

Warszawa, 2023

Monitor Prawa Bankowego 2023/5 Maj

Tomasz Czech

1. Instytucja opróżnionego miejsca hipotecznego funkcjonuje w polskim systemie prawnym od ponad 10 lat[1]. Zajmuje ważne miejsce w naszym prawie rzeczowym. Dotychczas nie została jednak dogłębnie opracowana w polskiej nauce prawa cywilnego. Z uznaniem trzeba więc przyjąć wydanie pierwszej monografii poświęconej tej instytucji autorstwa Tomasza Henclewskiego (nakładem wydawnictwa Wolters Kluwer).

2. Recenzowana książka ma przejrzystą, uporządkowaną kompozycję. Autor sprawnie prowadzi czytelnika przez meandry analizowanej instytucji, rozwijając swoją narrację w logiczny, przystępny i jasny sposób.

Pewne zastrzeżenia można jedynie zgłosić do rozdziału V, w którym zbiorczo omówiono problematykę materialnoprawną opróżnionego miejsca hipotecznego w świetle aktualnie obowiązujących przepisów. Rozdział ten zdominował książkę swoją objętością (ponad 100 stron). Zapewne lepiej byłoby rozbić go na kilka osobnych rozdziałów, wyodrębniając odpowiednio rozważania poświęcone poszczególnym grupom zagadnień materialnoprawnych. Kwestia ta ma jednak charakter drugorzędny i nie wpływa na poziom merytoryczny analizy przeprowadzonej przez T. Henclewskiego.

3. Książka rozpoczyna się od skrótowego przedstawienia genezy oraz charakterystyki praw zastawniczych[2]. Autor zwraca uwagę m.in. na historyczne podłoże rozdzielenia zastawu od hipoteki w poszczególnych systemach prawnych.

Ciekawym wątkiem jest kwalifikacja prawna hipoteki morskiej. W ocenie T. Henclewskiego stanowi ona rodzaj hipoteki (s. 34), ponieważ stosuje się do niej odpowiednio przepisy prawa cywi (...)