Postanowienie w przedmiocie uchylenia skutków obwieszczenia a dzień ustania ochrony prawnej dłużnika w postępowaniu o zatwierdzenie układu

Monitor Prawa Bankowego 2024/10 Październik

Przedmiotem niniejszego opracowania jest problem terminu ad quem ochrony prawnej dłużnika, gdy sąd restrukturyzacyjny wydał postanowienie o uchyleniu skutków dokonanego obwieszczenia. Powstaje pytanie, czy ochrona ta ustaje z dniem wydania, czy z dniem uprawomocnienia się tego postanowienia.

Rafał Adamus

Niewątpliwie jednostką czasu, która wchodzi w grę, jest dzień, a w zasadzie koniec dnia. W myśl art. 165 § 4 k.p.c. – co stanowi uniwersalną zasadę –  wprowadzenie pisma do systemu teleinformatycznego jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. W postępowaniu restrukturyzacyjnym termin do wniesienia środka zaskarżenia od postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym biegnie od dnia zamieszczenia postanowienia w systemie teleinformatycznym obsługującym to postępowanie. Zażalenie wnosi się wtedy w terminie tygodnia (art. 201 ust. 1 p.r.[1]). Artykuł 165 § 1 k.p.c. wprowadza uniwersalną zasadę, zgodnie z którą – na potrzeby postępowania – terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego. Co do zasady termin oznaczony w tygodniach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu (art. 112 k.c.).

Zgodnie z art. 226f p.r.: „na wniosek wierzyciela, dłużnika lub nadzorcy układu sąd uchyla skutki dokonania obwieszczenia, o którym mowa w art. 226a ust. 1, jeżeli prowadzą one do pokrzywdzenia wierzycieli lub jeżeli zostaną ujawnione okoliczności, o których mowa w art. 226a ust. 2. Przed wydaniem postanowienia sąd może przesłuchać dłużnika, wierzyciela lub nadzorcę układu. Na postanowienie w przedmiocie uchylenia skutków dokonania obwieszczenia przysługuje zażalenie. Prawomocne postanowienie o uchyleniu skutków dokonania obwieszczenia obwieszcza się”. Po nowelizacji p.r., która weszła w życie 1.12.2021 r., można wyróżnić dwa rodzaje postępowań o zatwierdzenie układu:

• postępowanie z obwieszczeniem o wyborze dnia układowego, realizujące formułę ochrony prawnej dłużnika (do którego odnosi się niniejsze opracowanie) oraz
• postępowanie bez obwieszczenia, z pominięciem środków ochrony prawnej dłużnika.

Kontekst historyczny

Obecne przepisy, dotyczące badanego problemu, nawiązują do tzw. uproszczonej restrukturyzacji covidowej[2]. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, jaka była istota uproszczonej restrukturyzacji w świetle uzasadnienia projektu Tarczy 4.0[3]: „Projekt nie stanowi samodzielnej regulacji i nawiązuje do ogólnych zasad prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego, zawartych w ustawie – Prawo restrukturyzacyjne (…). Otwarcie postępowania przez opublikowanie obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym; decyzja o publikacji należy wyłącznie do przedsiębiorcy, który zawarł umowę z doradcą restrukturyzacyjnym na zasadach obowiązujących w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Oznacza to, że otwarcie postępowania nie jest zależne od decyzji sądu, choć w okresie po otwarciu postępowania jest możliwe wyłączenie skutków otwarcia postępowania przez sąd, w przypadku działania dłu (...)