Posiadacz rachunku bankowego jako pokrzywdzony

Monitor Prawa Bankowego 2025/11 Listopad

Posiadacz rachunku bankowego w przypadku czynu zabronionego z art. 278 § 1 k.k. jest pokrzywdzonym. Bank może być, co prawda, osobą pokrzywdzoną w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k., ale niezależnie od posiadacza rachunku (równolegle).

Zygmunt Kukuła

I. Nie ulega wątpliwości, że popełnienie każdego przestępstwa pociąga za sobą konsekwencje w postaci wyrządzenia szkody w strukturze dobra chronionego przez przepis. W działalności bankowej podstawowym dobrem chronionym są interesy majątkowe banku oraz jego klientów wynikające z wcześniejszego powierzenia ich środków pieniężnych na podstawie umowy.

Glosowane orzeczenie wpisuje się w tematykę ochrony karnoprawnej uprawnień majątkowych zarówno samego banku, jak i jego klientów. Treść rozstrzygnięcia ma istotne znaczenie dla realizacji praw przysługujących stronie procesu karnego – pokrzywdzonego przestępstwem. Dominuje w nim wątek proceduralny. W glosowanym orzeczeniu mowa jest o przestępstwie kradzieży pieniędzy, jednakże uprawnienia te odnoszą się także do innego rodzaju przestępstw, które mogą dotknąć zarówno bank, jak i jego klientów.

II. Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną złożoną od wyroku Sądu Okręgowego przez obrońcę skazanego. Uznano go za winnego przestępstwa polegającego na tym, że działając w warunkach czynu ciągłego, dokonał zaboru w celu przywłaszczenia pieniędzy w łącznej kwocie 99 000 zł w ten sposób, że dwukrotnie wypłacił pieniądze z rachunku bankowego spółki z o.o., wprowadzając w błąd pracownika banku co do posiadania uprawnień do działania w imieniu tej spółki, w szczególności uprawnienia do dysponowania środkami zgromadzonymi na koncie. Na tej podstawie dokonał wypłaty z rachunku spółki, czym działał na jej szkodę, tj. popełnił przestępstwo z art. 278 § 1 w zw. z art. 12 k.k.

Podstawą skargi kasacyjnej było twierdzenie, że wystąpiła okoliczność wyłączająca postępowanie w postaci braku czynności uprawnionego oskarżyciela. Przyjęto, że oskarżony dopuścił się przestępstwa kradzieży środków pieniężnych z rachunku bankowego spółki. Tymczasem – jak podniósł obrońca – bank nie wniósł subsydiarnego aktu oskar (...)