Ograniczenie przez KNF zakresu wykonywanej działalności maklerskiej

Monitor Prawa Bankowego 2022/04 Kwiecień

Ograniczenie przez Komisję Nadzoru Finansowego zakresu wykonywanej działalności maklerskiej stanowi  co do zasady - sankcję administracyjną niepieniężną stosowaną przez KNF w stosunku do firm inwestycyjnych. Ustawodawca przewidział ją w art. 110y ust. 1 pkt 4 u.o.i.f.[1] oraz art. 167 ust. 1 u.o.i.f.

Andrzej Michór

Sankcje administracyjne

W piśmiennictwie wskazuje się, że sankcje administracyjne stanowią formę odpowiedzialności administracyjnoprawnej za popełnienie deliktu administracyjnego, tj. naruszenie nakazów lub zakazów wynikających z norm prawa administracyjnego[2]. Są wyrazem odpowiedzialności administracyjnej, która stanowi regulowaną prawem możliwość uruchomienia z urzędu przez organ administracji publicznej wobec określonego podmiotu, środków prawnych o charakterze dolegliwości. Są one realizowane w swoistych dla administracji formach i procedurze. Organ administracji publicznej może stosować je względem administrowanego z uwagi na przypisywane mu zachowania negatywnie wartościowane przez prawo[3].

Nie wnikając szerzej w problematykę istoty i zasad stosowania sankcji administracyjnych, zasygnalizować należy, że jednym ze spornych zagadnień związanych z sankcjami administracyjnymi oraz odpowiedzialnością administracyjną jest kwestia zawinienia. W tym zakresie stanowisko doktryny i orzecznictwa nie jest jednolite. Wydaje się, że obecnie dominuje to uznające obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej[4].

Odpowiedzialność administracyjna i postępowanie w przedmiocie nałożenia sankcji administracyjnej są przy tym w znacznej mierze oparte na uznaniu administracyjnym[5].

Od decyzji administracyjnej w przedmiocie nałożenia sankcji administracyjnej wydanej przez KNF w pierwszej instancji, administrowanemu przysługiwać będzie uprawnienie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.[6]). Strona może również z pominięciem etapu złożenia tego środka zaskarżenia od razu wnieść skargę do WSA w Warszawie. Od decyzji ostatecznej w sprawie – po wyczerpaniu środków prawnych zwyczajnych – przysługiwać zaś będzie skarga do WSA w Warszawie (zob. art. 52 § 2 i 3 p.p.s.a.[7])[8].

Ograniczenia zakresu wykonywanej działalności maklerskiej w systematyce ustawy o obrocie instrumentami finansowymi

Ustawodawca przewidział ograniczenie zakresu wykonywanej działalności maklerskiej w dwóch grupach przepisów.

Ogólna regulacja zawarta jest w art. 167 ust. 1 u.o.i.f. Problematyka przesłanek zastosowania unormowania art. 167 ust. 1 u.o.i.f. była już przedmiotem szerszej refleksji w numerze 7-8/2020 Monitora Prawa Bankowego, a uwagi tam poczynione są aktualne także w stosunku do sankcji ograniczenia zakresu działalności maklerskiej[9].

Niezależnie od powyższego ustawodawca przewidział zastosowanie wspomnianego instrumentu w Dziale IV. - Uczestnictwo w obrocie instrumentami finansowymi, Rozdział 1. Prowadzenie działalności przez firmy inwestycyjne, Oddział 2a - Szczególne zasady prowadzenia działalności przez domy maklerskie i małe domy maklerskie. Stanowią je unormowania zawarte w art. 110y ust. 1 pkt 4 u.o.i.f. Pewne ograniczenia przewidziano nadto w art. 110u ust. 6 u.o.i.f., nie stanowią one jednak ograniczenia zakresu wykonywanej działalności maklerskiej, chociaż ich konsekwencją może być zastosowanie takiego instrumentu. Przepisy powyższego oddziału stanowią implementację dyrektywy 2013/36/UE[10].

We wszystkich tych przypadkach ograniczenie zakresu wykonywanej działalności maklerskiej stanowi sankcję administracyjną.

Regulacja art. 167 u.o.i.f.

Zgodnie z art. 167 ust. 1 u.o.i.f. KNF może, z zastrzeżeniem art. 167 ust. 2 u.o.i.f., cofnąć zezwolenie na prowadzenie działalności maklerskiej albo ograniczyć zakres wykonywanej działalności maklerskiej, w przypadku gdy firma inwestycyjna narusza przepisy ustawy (...)