Obniżenie sumy gwarancji bankowej

Monitor Prawa Bankowego 2023/10 Październik

Wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2022 r. (II CSKP 18/22)

Zmiana lub rozwiązanie stosunku gwarancji bankowej, w inny sposób niż wypowiedzenie lub odstąpienie, powinno nastąpić w formie umowy pomiędzy bankiem-gwarantem a beneficjentem umowy. Zasadą polskiego prawa cywilnego jest bowiem, że zmiana sytuacji prawnej podmiotu prawa cywilnego nie może nastąpić bez jego zgody.

Wyrokiem z 12.04.2018 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo P.S. przeciwko […] S.A. o ustalenie: 1) braku uprawnienia pozwanej do dokonania spłaty gwarancji bankowej usuwania wad i usterek oraz braku uprawnienia pozwanej do dochodzenia od powoda zapłaty kwoty wypłaconej z gwarancji bankowej usuwania wad i usterek z 17.06.2015 r., zmienionej aneksem nr 1 z 9.11.2016 r.; 2) że powód nie jest zobowiązany do spłaty na rzecz pozwanej zadłużenia powstałego z tytułu dokonanej przez pozwaną wypłaty z gwarancji bankowej usuwania wad i usterek z 17.06.2015 r., zmienionej aneksem nr 1 z 9.11.2016 r.; zaś w razie nieuwzględnienia powyższych roszczeń, 3) ustalenia braku uprawnienia pozwanej do dochodzenia od powoda zapłaty kwoty wypłaconej z gwarancji bankowej usuwania wad i usterek z 17.06.2015 r., zmienionej aneksem nr  1  z 9.11.2016 r., w zakresie przewyższającym kwotę 684 000 zł. W uzasadnieniu twierdził, że pozwana dokonała nieuprawnionej wypłaty środków z gwarancji bankowej na rzecz A. sp. z o.o. pomimo poinformowania jej, że beneficjent gwarancji żąda zapłaty z nadużyciem przysługującego mu prawa podmiotowego. Wskazał ponadto, że dokonał skutecznie obniżenia kwoty gwarancji bankowej z 1 368 000 zł do 684 000 zł. Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa, podnosząc, że żądanie powoda jest oparte na wadliwym rozumieniu istoty stosunku prawnego wynikającego z gwarancji bankowej, zmniejszenie kwoty gwarancji na skutek jednostronnego oświadczenia dłużnika nie było możliwe, a nadto powód nie ma interesu prawnego w domaganiu się ustalenia w sytuacji, gdy fakt realizacji gwarancji bankowej jest niesporny.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że 28.11.2012 r. strony zawarły umowę limitu kredytowego wielocelowego, na podstawie której powód uzyskał limit kredytowy w kwocie 3 000 000 zł. Umowa ta była następnie kilkakrotnie aneksowana, co skutkowało zwiększeniem limitu kredytowego do 3 802 800 zł. W dniu 18.10.2012 r. A. sp. z o.o. (inwestor) i P.S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą E. (wykonawca) zawarli umowę z generalnym wykonawcą o roboty budowlane, w której pkt 4.22.1 wykonawca zobowiązał się do uzyskania na własny koszt gwarancji dobrego i terminowego wykonania umowy na kwotę 1 368 000 zł. Gwarancja miała być dostarczona inwestorowi w terminie 30 dni od daty podpisania umowy oraz musiała być nieodwołalna, bezwarunkowa, płatna na pierwsze żądanie  inwestora, zbywalna bez ograniczeń, bez prawa potrącenia lub zatrzymania jakichkolwiek kwot. Inwestor miał być uprawniony do wykorzystania gwarancji w celu zaspokojenia wszelkich roszczeń wobec wykonawcy związanych z umową, w szczególności kar umownych, płatności na rzecz podwykonawców, odszkodowań i kosztów wykonania zastępczego. Ponadto, zgodnie z pkt 4.23.2 umowy, jeżeli w okresie 2 lat od dnia zakończenia budowy nie nastąpiły okoliczności uzasadniające skorzystanie przez inwestora (...)