Przegląd orzecznictwa sądów w przedmiocie wypowiedzenia umowy kredytu przez bank i oceny zdolności kredytowej

Nieważność umowy kredytu, a więc i jej wypowiedzenia spowodowana brakiem należytego zbadania przez bank zdolności kredytowej kredytobiorcy

Monitor Prawa Bankowego 2026/02 Luty

Czy naruszenie przez bank będący kredytodawcą obowiązku należytego zbadania zdolności kredytowej kredytobiorcy będącego konsumentem, na podstawie art. 9 ustawy z 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim[1]i art. 70 ust. 1 ustawy z 29.08.1997 r. - Prawo bankowe[2]w zw. z art. 9 ust. 4 u.k.k. oraz brak zdolności kredytowej konsumenta w dacie zawarcia umowy kredytu konsumenckiego skutkuje nieważnością umowy kredytu na podstawie art. 58 § 1 k.c. ewentualnie na podstawie art. 58 § 1 i 2k.c.?

Sąd przedstawiający zagadnienie prawne powinien w pierwszej kolejności dokonać wykładni przepisów prawnych leżących u podłoża wątpliwości ujętych w zagadnieniu prawnym i oceny jej znaczenia dla rozpoznawania środka odwoławczego. Konsekwentnie przyjąć należy, że ocena, czy zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego, wymaga uprzedniego wstępnego rozważenia zarzutów podniesionych w środku odwoławczym oraz możliwych kierunków rozstrzygnięcia sprawy w zależności od sposobu rozwikłania poważnych wątpliwości leżących u podłoża tego zagadnienia. Dokonując takiej oceny Sąd drugiej instancji może wykazać, że rozstrzygnięcie poważnych wątpliwości prawnych ujętych w zagadnieniu prawnym ma znaczenie dla wyniku sprawy. Gdyby Sąd drugiej instancji nie miał obowiązku wstępnego rozważenia zarzutów apelacyjnych pod kątem celowości pytania prawnego, musiałby tego dokonać Sąd Najwyższy, a to nie mieści się w jego ustawowej roli określonej w art. 390 k.p.c. Niedopuszczalne jest podjęcie przez Sąd Najwyższy uchwały na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., w przypadku niedokonania przez sąd odwoławczy koniecznych ustaleń do rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego. W szczególności taki skutek wywoła niedokonanie jednoznacznych ustaleń faktycznych w sprawie, na tle których Sąd drugiej instancji przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne.

Skład sądu:

SSN Jacek Grela (przewodniczący),

SSN Marcin Łochowski,

SSN Mariusz Łodko (sprawozdawca).

Synteza stanu faktycznego