Nałożenie kary pieniężnej na dostawcę usług w zakresie udostępniania informacji

Monitor Prawa Bankowego 2022/04 Kwiecień

W dniu 1.01.2022 r. wszedł w życie art. 167ba u.o.i.f.,[1] obejmujący sankcje administracyjne nakładane na zatwierdzony podmiot publikujący lub zatwierdzony mechanizm sprawozdawczy w związku z naruszeniem wymogów w zakresie udostępniania informacji na temat obrotu instrumentami finansowymi. Przepisy te w całości stanowią implementację pakietu regulacyjnego MiFID II/MiFIR, tj. art. 70 ust. 6 MiFID II[2] oraz art. 27f, art. 27g i art. 27i MiFIR[3]. Wprowadzono je do krajowego porządku prawnego na mocy nowelizacji z 21.01.2021 r.[4].

Aleksandra Nadolska

Zgodnie z uzasadnieniem projektu tej nowelizacji: „Proponowane rozwiązanie ma na celu zapewnienie, aby KNF, w celu skutecznego wykonywania uprawnień nadzorczych w obszarze przetwarzania i udostępniania danych, miała możliwość stosowania okresowych sankcji, takich jak nakazanie danemu podmiotowi zaprzestania działań skutkujących powstaniem naruszeń i niepodejmowanie tych działań w przyszłości lub nakładania kary pieniężnej, w wysokości do 20 750 000 zł (albo do wysokości kwoty stanowiącej równowartość 10% całkowitego rocznego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym, jeżeli przekracza ona 20 750 000 zł)”[5].

Mając na uwadze ograniczenia objętościowe, w artykule omówiono instytucję kary pieniężnej z tytułu naruszenia przez dostawcę usług wymogów w zakresie udostępniania danych transakcyjnych. W konsekwencji zagadnienie sankcji o charakterze niepieniężnym (tj. nakazu zaprzestania działań skutkujących powstaniem naruszeń i niepodejmowania takich działań w przyszłości) pozostało poza obszarem badawczym tej publikacji. Identycznie należało uczynić odnośnie do przesłanek zawieszenia zezwolenia na świadczenie usług w zakresie udostępniania informacji, do czego art. 167ba u.o.i.f. odwołuje się wprost. Ogólnie też odniesiono się do samego zagadnienia wymogów informacyjnych, poświęcając jedynie więcej uwagi wyjaśnieniu wymogów kompetencyjnych wobec organów zarządzających dostawcy usług z racji tego, że jest to zupełne novum w regulacjach rynku kapitałowego.

Kary za naruszenia – art. 70 dyrektywy MiFID II

Na wstępie tej części zaakcentować wypada, że dyrektywa MiFID II została przyjęta w celu zwiększenia poziomu przejrzystości rynku finansowego, zapewnienia lepszej ochrony inwestorów na tym rynku, podniesienia poziomu ich zaufania do instytucji finansowych, rozwiązania problemu obszarów nieregulowanych oraz zapewnienia przyznania organom nadzoru odpowiednich uprawnień do wykonywania ich zadań. Rozwój rynków finansowych oraz ostatni globalny kryzys finansowy obnażyły bowiem istotne niedociągnięcia regulacyjno-nadzorcze we wszystkich tych obszarach.

Jednym z podstawowych celów MiFID II uczyniono wzmocnienie roli organów zarządzających firm inwestycyjnych, rynków regulowanych i dostawców usług w zakresie udostępniania informacji, tak aby zapewnić należyte i ostrożne zarządzanie tymi firmami, promowanie integralności rynku oraz interesów inwestorów. W pkt 53 preambuły MiFID II wprost wskazano, że organ zarządzający dostawców usług w zakresie udostępniania informacji powinien stale poświęcać wystarczającą ilość czasu oraz posiadać odpowiednią wiedzę, umiejętności i doświadczenie, aby być w stanie zrozumieć charakter działalności firmy oraz główne ryzyka, na które jest narażona. Dlatego – w celu uniknięcia syndromu myślenia grupowego i ułatwienia wyrażania niezależnych opinii oraz krytycznego spojrzenia – skład organów zarządzających powinien być odpowiednio zróżnicowany pod względem wieku, płci, pochodzenia geograficznego, wykształcenia oraz doświadczenia zawodowego członków, by zapewnić szerokie spektrum poglądów i doświadczeń. Wedle prawodawcy unijnego reprezentację pracowników w organach zarządzających można postrzegać jako pozytywny sposób zwiększania różnorodności dzięki wprowadzeniu istotnej perspektywy i prawdziwej znajomości wewnętrznego sposobu działania firm. Różnorodność powinna być zatem jednym z kryteriów stosowanych przy ustalaniu składu organów zarządzających. W preambule tego aktu wyraźnie podkreślono, że w celu spójnego podejścia do ładu korporacyjnego pożądane jest dostosowanie w możliwie największym stopniu wymogów dla firm inwestycyjnych do wymogów dyrektywy 2013/36[6].

Niewątpliwie w państwach członkowskich stosuje się różne struktury zarządzania. Definicje zastosowane w MiFID II obejmują jednak wszystkie istniejące struktury. Świadczy o tym art. 4 ust. 1 pkt 36 MiFID II. Zgodnie z powołanym przepisem organ zarządzający „oznacza organ lub organy firmy inwestycyjnej, operatora rynku lub dostawcy usług w zakresie udostępniania informacji, zdefiniowanego w art. 2 ust. 1 pkt 36a [MiFIR], wyznaczone zgodnie z prawem krajowym, k (...)