Komisja Nadzoru Finansowego jako sygnalista naruszeń na rynku kapitałowym

The Polish Financial Supervision Authority as a whistleblower of violations on the capital market

Monitor Prawa Bankowego 2026/02 Luty
Jak cytować

J. Hasiuk, Komisja Nadzoru Finansowego jako sygnalista naruszeń na rynku kapitałowym, Monitor Prawa Bankowego 2026, nr 2, s. 4-20.

Bibliografia
  1. Borkowska K., Marczuk M. [w:] Ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (red. M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda), Warszawa 2023, art. 16.
  2. Brodzisz Z. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz (red. J. Skorupka), Warszawa 2026, art. 304.
  3. Burgiel-Bosak M. [w:] Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi. Komentarz (red. M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda), Warszawa 2023, art. 168a.
  4. Cora S., Podstawy społecznego obowiązku zawiadomienia o przestępstwie, problematyka art. 304 § 1 k.p.k., art. 113 § 1 k.k.s. i art. 4 § 1 i 2 u.p.n. [w:] Profesor Marian Cieślak - osoba, dzieło, kontynuacje (red. W. Cieślak, S. Steinborn), Warszawa 2013.
  5. Cora S., Zawiadomienie o przestępstwie jako obowiązek i uprawnienie, Państwo i Prawo 2011, nr 6.
  6. Czerkawska-Soból A. [w:] Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym. Komentarz (red. M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda), Warszawa 2023, art. 6b.
  7. Słownik języka polskiego (red. W. Doroszewski), t. 5, Warszawa 1963.
  8. Izdebski P., Lista ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru Finansowego, Przegląd Prawa Publicznego 2019, nr 10.
  9. Karlik P., Postępowanie wyjaśniające przed Komisją Nadzoru Finansowego a gwarancje jego uczestników, Przegląd Prawa Handlowego 2024.
  10. Klejnowska M., Samodenuncjacja jako źródło pierwszej informacji uzyskanej przez organy ścigania od sprawcy przestępstwa [w:] System prawa karnego procesowego (red. P. Hofmański), Warszawa 2019.
  11. Kurzajewski M. [w:] Ustawa o nadzorze nad rynkiem kapitałowym. Komentarz (red. M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda), Warszawa 2023, art. 25.
  12. Lewandowska K. [w:] Nadzór nad rynkiem finansowym. Nadzór nad rynkiem kapitałowym. Komentarz (red. R. Zawłocki), Warszawa 2025, art. 6b.
  13. Nowicki D., Peszkowski S., Lista ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru Finansowego jako publicznoprawna forma ochrony zaufania na rynku finansowym [w:] Sprawiedliwość i zaufanie do władz publicznych w prawie administracyjnym (red. M. Kasiński, M. Stahl, K. Wlaźlak), Warszawa 2015.
  14. Ochman P., Rola Komisji Nadzoru Finansowego w karnej ochronie rynku finansowego, Ius Novum 2016, z. 4. 
  15. Pałka I. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz (red. J. Zagrodnik), Warszawa 2024, art. 304.
  16. Pieczyńska-Czerny I. [w:] Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym. Komentarz (red. M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda), art. 3l.
  17. Schulz K., Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym. Komentarz, LEX 2024.
  18. Skoczylas A. [w:] Obrót instrumentami finansowymi. Komentarz (red. T. Sójka), Warszawa 2022, art. 168a.
  19. Syp S. [w:] A. Stokłosa, S. Syp, MAR. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nadużyć na rynku. Komentarz, Warszawa 2021, art. 30.
  20. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych,https://www.knf.gov.pl/o_nas/wspolpraca_miedzynarodowa/organizacje/iosco.
  21. Weber-Elżanowska A.-M., Naming and Shaming jako mechanizm sankcyjny w art. 34 MAR, Monitor Prawniczy 2018, nr 9.
  22. Wojno B. [w:] Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym. Komentarz (red. M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda), Warszawa 2023, art. 3c.
  23. Woźniewski K., Podmioty państwowe zobowiązane do zawiadomienia o przestępstwie [w:] System prawa karnego procesowego (red. P. Hofmański, C. Kulesza), Warszawa 2016.

Abstrakt

Niniejszy artykuł przedstawia kompetencje Komisji Nadzoru Finansowego[1], za pomocą których organ nadzoru pełni funkcję sygnalisty naruszeń na rynku kapitałowym. W pracy poddano analizie problematykę uprawnień polegających m.in. na składaniu zawiadomień o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa, publikowaniu ostrzeżeń publicznych o charakterze korporacyjnym oraz zamieszczaniu ostrzeżeń o charakterze personalnym. Celem niniejszego opracowania jest zwrócenie uwagi na doniosłość znaczenia funkcji informacyjnej dla prawidłowego funkcjonowania rynku finansowego. Postawiono tezę, że KNF, poprzez sygnalizowanie o nieprawidłowościach występujących na rynku kapitałowym, chroni uzasadnione interesy uczestników tego rynku. We wnioskach zwrócono uwagę, że podstawowym mechanizmem ochronnym rynku kapitałowego jest zapewnienie jego uczestnikom właściwego poziomu informacji.

Słowa kluczowe                

Komisja Nadzoru Finansowego, sygnalista naruszeń, zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, lista ostrzeżeń publicznych, nadzór nad rynkiem kapitałowym

Abstract

This article presents the competencies of the Polish Financial Supervision Authority through which the supervision authority performs a whistleblowing function on the capital market. The article analyzes powers involving the submission of a notification on a suspected criminal offence, issuing public warnings of a corporate nature and publishing personal warnings. The aim of the article is to draw attention to the importance of the information function for the proper functioning of the financial market advances the thesis that the Polish Financial Supervision Authority, by signalling irregularities occurring on the capital market, protects the legitimate interests of market participants. The conclusions emphasize that the basic protective mechanism of the capital market lies in ensuring that its participants have access to an adequate level of information.

Keywords

Polish Financial Supervision Authority, whistleblower, notification of a suspected criminal offence, list of the KNF’s public warnings, capital market supervision

Joanna Hasiuk

Wprowadzenie

Komisja Nadzoru Finansowego sprawuje nadzór nad rynkiem kapitałowym. Do jej zadań należy ponadto podejmowanie działań edukacyjnych i informacyjnych w zakresie funkcjonowania rynku finansowego, jego zagrożeń oraz podmiotów na nim funkcjonujących w celu ochrony uzasadnionych interesów uczestników tego rynku. Funkcja informacyjna odgrywa kluczową rolę, ponieważ wysoki poziom świadomości społecznej może skutecznie ograniczyć ryzyko związane z działalnością finansową. Istotne zatem jest wskazanie narzędzi, za pomocą których KNF równoważy deficyt informacyjny inwestorów uczestniczących w obrocie instrumentami finansowymi.

Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na obowiązek KNF dotyczący informowania o nieprawidłowościach występujących w obszarze rynku kapitałowego. Warto podkreślić znaczenie tego uprawnienia, ponieważ KNF – pełniąc rolę sygnalisty naruszeń – chroni interesy konsumentów biorących udział w obrocie finansowym. Dobrze funkcjonujący rynek kapitałowy powinien charakteryzować się stabilnością, przejrzystością oraz zapewniać bezpieczeństwo i ochronę interesów jego uczestników. Zagwarantowanie wskazanych wartości jest możliwe poprzez rzetelną informację dotyczącą funkcjonowania rynku.

W artykule położono nacisk na trzy kompetencje KNF, dzięki którym organ nadzoru pełni funkcję sygnalisty naruszeń na rynku kapitałowym. Po pierwsze, efektem postępowania wyjaśniającego może być złożenie przez KNF zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Natomiast w związku ze złożeniem zawiadomienia do prokuratury pozostaje obowiązek KNF podania do publicznej wiadomości informacji o złożeniu zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Z uwagi na to drugim omawianym obowiązkiem jest prowadzenie listy ostrzeżeń publicznych KNF. Ze względu na charakterystykę podmiotów umieszczanych na liścieprzyjętotermin „ostrzeżenia publiczne o charakterze korporacyjnym” dla opisania tego uprawnienia. W ostatniej części opracowania skupiono uwagę na ostrzeżeniach publicznych o charakterze personalnym, uwypuklając istniejące różnice mi (...)