Cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności przez instytucję finansową (cz. II)

Monitor Prawa Bankowego 2025/11 Listopad

Przedmiotem niniejszej publikacji jest charakterystyka i ocena praktyki Komisji Nadzoru Finansowego, a w konsekwencji też przepisów prawa krajowego, na mocy których wykorzystuje instrument nadzoru następczego w postaci cofnięcia zezwolenia jako przejaw odpowiedzialności administracyjnej, a zatem sankcję administracyjną.

Paweł Wajda

Jakkolwiek takie działanie KNF wynika – w przypadku banków krajowych, firm inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych – z przepisów prawa krajowego, to stoi w opozycji do – spoczywającego na KNF – obowiązku dokonywania prounijnej wykładni tych przepisów. Sprzeciwia się – spoczywającemu na krajowym prawodawcy – obowiązkowi właściwej transpozycji dyrektyw unijnych. Tworzy to poważne zagrożenie dla instytucji finansowych, albowiem cofnięcie zezwolenia oznacza ich sui generis śmierć cywilną i brak możliwości prowadzenia działalności na rynku finansowym. Ryzyko jest tym większe, że analiza dotychczasowej praktyki KNF wskazuje, iż cofnięcie zezwolenia stosowano właśnie wobec domów maklerskich i towarzystw funduszy inwestycyjnych.

Publikacja złożona jest z dwóch części. W pierwszej przedstawiono stan prawny z położeniem szczególnego nacisku na nieprawidłowe ujęcie przez prawodawcę krajowego środka nadzoru następczego w postaci cofnięcia zezwolenia jako sankcji administracyjnej. W niniejszej, drugiej części zostanie przedstawiona szczegółowa ocena krajowych przepisów prawa materialnego stanowiących – z jednej strony – nieprawidłową implementację dyrektyw unijnych, natomiast – z drugiej strony – podstawę prawną do stosowania przez KNF środka nadzoru następczego.

Wprowadzenie

W pierwszej części publikacji w poprzednim numerze „Monitora Prawa Bankowego” wskazano, że przepisy materialnego prawa administracyjnego, które dotyczą środka nadzoru następczego w postaci cofnięcia zezwolenia, są bardzo dobrym przykładem tzw. gold-platingu. O ile prawodawca unijny konsekwentnie ujmuje cofnięcie zezwolenia jako instrument nadzoru następczego, który nie jest sankcją administracyjną, o tyle prawodawca krajowy nie zachowuje konsekwencji. Podejście prawodawcy krajowego i KNF jest – jak się wydaje – nieprawidłowe, za czym przemawia szereg argumentów.

Po pierwsze, stosując normy administracyjnego prawa materialnego, które są podstawą prawną do wydania decyzji administracyjnej w sprawie cofnięcia zezwolenia wobec instytucji finansowej, KNF powinna bezwzględnie stosować tzw. wykładnię prounijną. Przepisy te są bowiem transpozycją dyrektyw unijnych. Komisja Nadzoru Finansowego powinna dokonywać wykładni tych przepisów, uwzględniając, że cofnięcie zezwolenia nie jest sankcją administracyjną (tj. postacią odpowiedzialności administracyjnej). Stanowi instrument nadzoru następczego nakierowanego na eliminowanie z obrotu instytucji finansowych, które nie dają rękojmi prawidłowego funkcjonowania. W tym kontekście należy przypomnieć, że prounijna wyk (...)