Chwila wypłaty kredytu na rzecz konsumenta jako początek biegu terminu prekluzyjnego uprawniającego do skorzystania z sankcji kredytu darmowego

Termin określony w art. 45 ust. 5 u.k.k. rozpoczyna się po wykonaniu umowy przez kredytodawcę, tj. z chwilą wypłaty kredytu na rzecz konsumenta. Przepis ten powinien być wykładany wyłącznie prokonsumencko, ze zmarginalizowaniem czy wręcz pominięciem, przewidzianych tam ograniczeń czasowych, gdyż to wypaczałoby sens i cel tego zastrzeżenia. Do tego natomiast, tj. unicestwienia celu tego przepisu, mogłoby dojść przy założeniu, że umowa zostaje wykonana tylko wówczas, gdy obie strony spełniły w całości swoje świadczenia. Przepis ten ma bowiem za zadanie nie tylko zapewnić ochronę konsumentowi, ale też ograniczyć uprawnienie konsumenta krótkim terminem prekluzyjnym, tak aby ustabilizować stosunek prawny i aby kredytodawca nie pozostawał w nieskończoność w niepewności co do zakresu swojej wierzytelności. Gdyby zaś wygaśnięcie uprawnienia zależało od wykonania umowy przez konsumenta, mógłby on – np. przez jej celowe niewykonywanie – odwlekać upływ tego terminu. Niedopuszczalne jest jednak, aby jedna ze stron stosunku prawnego mogła według własnej woli regulować rozpoczęcie biegu terminu wygaśnięcia jej uprawnienia. Takie założenie w istocie różnicowałoby sytuację prawną konsumentów, którzy mieliby różny czas na stwierdzenie wadliwości umowy – i to nie tylko w zależności od czasu, na jaki została zawarta umowa, ale też od jednostronnej i wyłącznej woli konsumenta w zakresie spłaty długu – premiując de facto kontrahentów nierzetelnych.

Skład sądu:

Beata Wojtasiak (przewodniczący),

Łukasz Patejuk (protokolant).

Synteza stanu faktycznego

Powód, tj. bank w formie spółki akcyjnej, w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemu konsumentowi wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 162 015,35 zł, w tym kwoty 134 313,33 zł wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych od 12.01.2023 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 27 702,02 zł – tytułem zwrotu niespłaconych należności wynikających z umowy kredytu zawartej 23.10.2018 r., która została przez bank wypowiedziana (134 313,33 zł), a także skapitalizowanych odsetek za opóźnienie naliczonych do 11.01.2023 r. (27 702,02 zł). Domagał się ponadto zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Natomiast konsument wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wyrokiem z 28.02.2023 r. Sąd Okręgowy w Suwałkach: zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 162 015,35 zł, w tym kwotę 134 313,33 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 12.01.2023 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 27 702,02 zł (pkt 1); zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 12 138,54 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt 2). Sąd ten ustalił, że 23.10.2018 r. strony zawarły umowę kredytu konsumenckiego. Na podstawie tej umowy bank udzielił pozwanemu kredytu w kwocie 163 506,79 zł, na spłatę zadłużenia kredytowego zaciągniętego w innym banku, na 120 miesięcy, ze zmiennym oprocentowaniem 6,99% (w dniu uruchomienia kredytu). W przypadku uchybienia przez kredytobiorcę umówionym warunkom spłaty bank mógł wypowiedzieć umowę, z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, liczonego od kolejnego dnia po dniu od (...)