Ochrona konsumencka poręczyciela

Monitor Prawa Bankowego 2023/12 Grudzień

Wyrok Sądu Najwyższego z 13 września 2022 r. (II CSKP 757/22)

Pozostawanie w związku małżeńskim lub w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej nie świadczy jeszcze o istnieniu tego rodzaju powiązań między małżonkami, które przesądzają, że małżonek przedsiębiorcy również prowadzi działalność zawodową lub gospodarczą.

Wyrokiem z 20.03.2020 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z 22.11.2018 r. w ten sposób, że zasądził od K.J. i B.J. solidarnie na rzecz Banku S.A. kwotę 986 100,34 franków szwajcarskich (CHF) z odsetkami (…). Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.

Prowadzący działalność gospodarczą A.J. zawarł 14.01.2008 r. z B. umowę kredytu inwestycyjnego dla posiadaczy rachunków bieżących w walucie wymienialnej, na podstawie której bank udzielił mu kredytu w kwocie 1 696 260,00 CHF. Środki z kredytu miały zostać przeznaczone na sfinansowanie budowy budynku usługowo-mieszkalnego. Wypłata kredytu miała następować w walucie polskiej według kursu kupna dewiz obowiązującego w Banku w dniu wypłaty. Natomiast spłata kredytu następowała w formie obciążenia przez Bank rachunku kredytobiorcy równowartością w walucie polskiej kwoty kredytu w walucie kredytu według kursu sprzedaży dewiz. Termin płatności i wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej w CHF określał harmonogram spłat kredytu, stanowiący załącznik do umowy kredytu. W dniu 15.01.2008 r. B.J. udzieliła solidarnego poręczenia za zobowiązania A.J. wobec Banku z tytułu kredytu inwestycyjnego na wypadek, gdyby dłużnik nie wykonał zobowiązań.

W tym samym dniu kredytobiorca zawarł z Bankiem umowę ramową w zakresie współpracy na rynku finansowym, która uprawniała go do indywidualnego negocjowania kursu CHF stosowanego przy wypłacie poszczególnych transz kredytu. W związku z tym przeliczenia walutowe kwot transz kredytu z CHF na polskie złote dokonywane były w odmienny sposób, aniżeli wynikający z umowy kredytu, ponieważ kredytobiorca negocjował kurs CHF stosowany przy wypłacie rat kredytu. Łączna wartość wypłaconych kredytobiorcy środków po przeliczeniu na złote wynosiła 3 593 770,91 zł.

Kredytobiorca A.J. zmarł 13.10.2009 r. Spadek po nim na podstawie ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza: żona B.J. w 1/2 części i syn K.J. w 1/2 części.

W dniach 29.10.2009 r. i 27.01.2010 r. B.J. zawarła z Bankiem ugody modyfikujące warunki spłaty kredytu. W związku z zaprzestaniem spłat kredytu powodowy Bank pismem z 5.03.2015 r. wypowiedział ze skutkiem natychmiastowym umowę kredytu. Następnie 4.09.2015 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 976 300,27 CHF.

Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, aprobując jednocześnie motywy prawne, którymi Sąd ten kierował się, wydając wyrok, dokonując korekty jedynie w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego odsetek. Sąd drugiej instancji wskazał, że sporna umowa stanowiła umowę kredytu inwestycyjnego denominowanego w walucie obcej. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się sprzeczności zawartej umowy z zasadą swobody umów (art. 353¹ k.c.), z art. 69 ustawy z 29.08.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2439, ze zm., dalej: „p.b.”) ani z zasadą walutowości. Sąd Apelacyjny doszedł również do przekonania, że pozwana B.J. nie mogła być traktowana jako konsument w relacjach z powodowym Bankiem, skoro środki pozyskane z kre (...)