Obowiązki informacyjne banku w zakresie stosowania klauzuli zmiennego oprocentowania kredytu odsyłającej do wskaźników referencyjnych
w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

A bank's information duties regarding the application of variable interest rate clauses referring to benchmark interest rates in the case law of the Court of Justice of the European Union

Monitor Prawa Bankowego 2026/03 Marzec
Jak cytować

P. Szczęśniak, Obowiązki informacyjne banku w zakresie stosowania klauzuli zmiennego oprocentowania kredytu odsyłającej do wskaźników referencyjnych w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Monitor Prawa Bankowego 2026, nr 3, s. 25-38.

Bibliografia
  1. Bączyk M., Umowy bankowe w polskim systemie prawnym [w:] System prawa handlowego, t. 5C, Prawo umów handlowych (red. M. Stec), Warszawa 2020.
  2. Bełdowski J., WIBOR. Praktyczne uwagi prawne i ekonomiczne, Warszawa 2023.
  3. Drab T., Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd jako postać naruszenia prawa do unijnego znaku towarowego, Warszawa 2025.
  4. Frąckowiak-Adamska A., Bańczyk P., Dopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia prejudycjalnego [w:] eidem, Formułowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Praktyczny przewodnik, Warszawa 2020.
  5. Heropolitańska I. [w:] I. Heropolitańska, A. Nierodka, Ustawa o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. Komentarz, Warszawa 2019, art. 29.
  6. Kastelik-Smaza A., Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej a ochrona praw jednostki, Warszawa 2010.
  7. Korpalski M., Nowak W., Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich. Komentarz do Dyrektywy Rady 93/13/EWG, Warszawa 2024, art. 5.
  8. Kozińska M., Od WIBOR do WIRON - przesłanki reformy wskaźników referencyjnych stopy procentowej a stabilność polskiego systemu finansowego, Bezpieczny Bank 2023, nr 2.
  9. Kuryłowicz M., Słownik terminów, zwrotów i sentencji prawniczych łacińskich oraz pochodzenia łacińskiego, Kraków 2002.
  10. Martínez Garcia P.A., Análisis del IRPH tras la sentencia del Tribunal de Justicia de la Unión Europea, Revista de Derecho VLex 2025, nr 248.
  11. Miąsik D., Instytucja pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości w praktyce Sądu Najwyższego RP, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2020, nr 1.
  12. Mikłaszewicz P., Obowiązki informacyjne w umowach z udziałem konsumentów na tle prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2008.
  13. Nowakowski T., Abuzywność klauzuli zmiennego oprocentowania opartej na wskaźniku referencyjnym w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, Europejski Przegląd Sądowy 2025, nr 5.
  14. Orczykowski T., Róg-Dyrda J., Nadzór nad stawkami referencyjnymi WIBID/WIBOR przed BMR, Monitor Prawa Bankowego 2025, nr 9.
  15. Orczykowski T., Zgodność stawek referencyjnych WIBID/WIBOR z BMR, Monitor Prawa Bankowego 2025, nr 3.
  16. Paxford B., Ustawa o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. Komentarz, Warszawa 2018, art. 29 i art. 91.
  17. Piekarski M., Czynności materialnoprawne a czynności procesowe w sprawach cywilnych (wybrane zagadnienia), Studia Prawnicze 1973, nr 37.
  18. Radwański Z., Trzaskowski R., Treść czynności prawnej [w:] System prawa prywatnego, t. 2, Prawo cywilne – część ogólna (red. Z. Radwański, A. Olejniczak), Warszawa 2019.
  19. Rogoń D. [w:] Prawo konsumenckie. Komentarz, t. VII, Ustawa o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. Komentarz (red. K. Osajda), Warszawa 2019, art. 29.
  20. Schuller R.R., El TJUE y el IRPH:¿Asunto finalmente resuelto?, Revista Crítica de Derecho Inmobiliario 2025, nr 808.
  21. Szpunar M. [w:] Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz, t. III (red. D. Kornobis-Romanowska, J. Łacny, A. Wróbel), Warszawa 2012, art. 267.
  22. Wandzel W., Wskaźnik referencyjny WIBOR – glosa do wyroku SO w Suwałkach z 22 stycznia 2025 r. (I C 332/24), Monitor Prawa Bankowego 2025, nr 6.
  23. Węgrzynowski Ł., Klauzula WIBOR a dyrektywa 93/13 – omówienie pytań prejudycjalnych w sprawie C-471/24. Komentarz praktyczny, LEX/el. 2025.
  24. Węgrzynowski Ł., Przejrzystość umowy konsumenckiej, rozliczenie stron w razie nieważmości umowy konsumenckiej, Monitor Prawniczy 2024, nr 5.
  25. Wojtaszek-Mik E., Funkcja instytucji pytań prejudycjalnych [w:] Pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (red. M. Wąsek-Wiaderek, E. Wojtaszek-Mik), Warszawa 2007.

Abstrakt

Celem artykułu jest wykazanie, że w utrwalonym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE wypracowano standard informacyjny, który powinien być zrealizowany przez bank stosujący w umowie kredytu klauzulę zmiennego oprocentowania odsyłającą do wskaźników referencyjnych. Przedmiotem opracowania jest analiza wybranych wyroków i postanowień Trybunału Sprawiedliwości UE w przedmiocie realizacji obowiązków informacyjnych przez banki w umowie kredytu o zmiennym oprocentowaniu odsyłającym do wskaźnika referencyjnego. Podstawowym problemem badawczym jest rekonstrukcja i wyjaśnienie zakresu obowiązków informacyjnych spoczywających na bankach. Obowiązki te powinny być oceniane z perspektywy uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta, co oznacza, że ocena przejrzystości postanowień umownych dokonywana przez sąd krajowy powinna brać za podstawę nie konkretnego konsumenta, a abstrakcyjny wzorzec normatywny. Wypracowany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE standard informacyjny może mieć bowiem decydujące znaczenie w postępowaniach przed sądami krajowymi, w których kredytobiorcy kwestionują umowy kredytu z klauzulą zmiennego oprocentowania odsyłającą do wskaźnika referencyjnego.

Słowa kluczowe

umowa kredytu, wskaźniki referencyjne, obowiązki informacyjne, klauzula zmiennego oprocentowania, konsument

Abstract

The aim of this paper is to demonstrate that the established case law of the Court of Justice of the European Union has developed an information standard that should be implemented by banks using variable interest rate clauses in loan agreements that refer to benchmark rates. The subject of the study is an analysis of selected judgments and decisions of the Court of Justice of the European Union concerning the fulfilment of information obligations by banks in variable interest rate loan agreements referring to a benchmark rates. The main research problem is the reconstruction and clarification of the scope of the information obligations incumbent on banks. The information obligations performed by a bank should be assessed from the perspective of an observant and circumspect average consumer, which means that the assessment of the transparency of contractual provisions by a national court should be based not on a specific consumer, but on an abstract normative standard. The information standard developed in the case law of the Court of Justice of the European Union may be decisive in proceedings before national courts in which borrowers challenge loan agreements containing variable interest rate clauses referring to benchmark rates.

Keywords

credit agreement, benchmark rates, disclosure obligations, variable interest rate clause, consumer

Paweł Szczęśniak

Wprowadzenie

Pytania prejudycjalne kierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej[1] pomagają sądom krajowym rozwiązać skomplikowane zagadnienia z zakresu wykładni prawa Unii Europejskiej[2]. W myśl art. 267 akapit 1 lit. b TFUE[3] sąd krajowy jest uprawniony zwracać się z wnioskiem do Trybunału Sprawiedliwości UE o dokonanie wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy (...)