O dysonansie i konsonansie między „wskazaniem na podejrzenie” a „uzasadnionym podejrzeniem” w polskim reżimie AML/CFT

On the dissonance and consonance between „indication of suspicion” and „reasonable suspicion” in the Polish AML regime

Monitor Prawa Bankowego 2026/01 Styczeń
Jak cytować

R. Lizak, O dysonansie i konsonansie między „wskazaniem na podejrzenie” a „uzasadnionym podejrzeniem” w polskim reżimie AML/CFT, Monitor Prawa Bankowego 2026, nr 1, s. 33-44.

Bibliografia
  1. Chorążewicz-Woźniak D. [w:] Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu [w:] Prawo obrotu pieniężnego. Komentarz (red. P. Zapadka), Warszawa 2023, art. 74.
  2. Garcia-Bernardo J., Witteman J., Vlaanderen M. Uncovering the size of the illegal corporate service provider industry in the Netherlands: a network approach, EPJ Data Sci. 11, 23 (2022), DOI: https://doi.org/10.1140/epjds/s13688-022-00334-w.
  3. Hofmański P., Sadzik E., Zgryzek K. [w:], Kodeks postępowania karnego. Komentarz do 1-296. Tom I, (red. P. Hofmański), wyd. 4, 2011, art. 17.
  4. Kosonoga J. [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, (red. R.A. Stefański), S. Zabłocki, Warszawa 2017, art. 17.
  5. Kozak A., Myślenie analityczne w nauce prawa i praktyce prawniczej, Wrocław 2010, s. 21-103.
  6. Ługowski W. [w:] Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Komentarz (red. W. Kapica), Warszawa 2020, art. 74.
  7. Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2010.
  8. Pływaczewski E., Proceder prania pieniędzy i jego implikacje, LEX 2013.
  9. Skorupka J.[w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz (red. J. Skorupka), wyd. 36, 2025, art. 17.
  10. Turki M., Hamdan A., Cummings R.T., Sarea A., Karolak M., Anasweh M., The regulatory technology „RegTech” and money laundering prevention in Islamic and conventional banking industry, Heliyon. 2020 Oct 8; 6(10): e04949, DOI: 10.1016/j.heliyon.2020.e04949.
  11. Wójcik J.W., Pranie pieniędzy. Kryminologiczna i kryminalistyczna ocena transakcji podejrzanych, Warszawa 2002.
  12. Wróblewski J., Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988.
  13. Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2017.
  14. Ziembiński Z., Logika praktyczna, Warszawa 1990.

Abstrakt

W artykule dokonano analizy treści, znaczenia i wzajemnej relacji między dwoma przepisami ustawy AML dotyczącymi problematyki tzw. progu podejrzenia w krajowym systemie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT). Celem analizy była ocena spójności i efektywności dualnego systemu zawiadamiania Generalnego Inspektora Informacji Finansowej w trybie art. 74 („wskazanie na podejrzenie”) oraz art. 86 („uzasadnione podejrzenie”) ustawy AML. W artykule zdiagnozowano lukę interpretacyjną między obydwoma zwrotami, zestawiając je w relacji do rekomendacji nr 20 FATF oraz art. 69 rozporządzenia (UE) 2024/1624. Postawiono tezę, że efektywność systemu zależy od rzetelności analizy wstępnych sygnałów, właściwego rozpoznania momentu eskalacji podejrzenia oraz jakości informacji zwrotnej GIIF. W następstwie badania ustalono potrzebę bieżącego opracowywania wytycznych GIIF, integracji procesów analitycznych i wykorzystania narzędzi uczenia maszynowego w celu zwiększenia istotności dowodowej zawiadomień i ograniczenia raportowania defensywnego.

Słowa kluczowe

AML/CFT, wskazanie na podejrzenie, uzasadnione podejrzenie, defensywne raportowanie, SAR/STR.

Abstract

This article analyzes the content, meaning, and interrelationship between two provisions of the AML Act concerning the threshold of "suspicion" within the national anti-money laundering and countering the financing of terrorism (AML/CFT) framework. The analysis aims to assess the coherence and effectiveness of the of the dual notification system addressed to the General Inspector of Financial Information (GIIF) under Article 74 ("indication of suspicion") and Article 86 ("reasonable suspicion") of the AML Act. The article identifies an interpretative gap between these two terms, examined in light of FATF Recommendation No. 20 and Article 69 of Regulation (EU) 2024/1624. It advances the thesis that the system's effectiveness depends on the reliability of the analysis of initial signals, the correct identification of the point at which suspicion escalates, and the quality of feedback provided by the GIIF. The study identifies the need for continuous development of GIIF guidelines, the integration of analytical processes, and the use of machine learning tools to enhance the evidentiary relevance of notifications and to reduce defensive reporting.

Keywords

AML/CFT, indication of suspicion, reasonable suspicion, defensive reporting, SAR/STR.

Robert Lizak

Wprowadzenie

Mimo że ustawę o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu przyjęto w obecnym brzmieniu 1.03.2018 r., to nadal niektóre jej postanowienia i zmiany wprowadzone wraz z jej wejściem w życie mogą budzić wą (...)