Przegląd orzecznictwa sądowego w zakresie charakteru sankcji kredytu darmowego oraz zasad obliczania terminu prekluzyjnego na złożenie przez konsumenta oświadczenia o skorzystaniu z przysługującego mu uprawnienia prawnokształtującego

Monitor Prawa Bankowego 2026/05 Maj

Charakter sankcji kredytu darmowego

Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi - II Wydział Cywilny z 22 grudnia 2025 r. ( II C 1155/25)

Sankcja kredytu darmowego ma być konsekwencją niedochowania przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych, prowadzącego do wprowadzenia konsumenta w błąd co do zakresu jego zobowiązania. Ocena postanowień umowy kredytu konsumenckiego wymaga odwołania do miernika przeciętnego konsumenta, a więc takiego, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oczekiwanie od kredytobiorcy, wbrew przepisom ustawy, wyjaśniania każdego pojęcia jest o tyle niebezpieczne, że rozumowanie takie destabilizuje jakąkolwiek wymianę dóbr i usług w istniejących realiach społecznych i prawnych, stwarzając możliwość zakwestionowania jakiegokolwiek pojęcia, choćby podstawowego, określającego stosunek prawny stron.

Skład sądu:

SSO Mariola Kaźmierak (przewodniczący),

st. sekr. sąd. Dorota Jankiewicz (protokolant).

Synteza stanu faktycznego

Konsument w pozwie z 26.06.2025 r. skierowanym przeciwko bankowi w formie spółki akcyjnej wystąpił o zasądzenie na jego rzecz kwoty 103 866,88 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 13.02.2025 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu uiszczonych odsetek, prowizji i składki ubezpieczenia nienależnych pozwanemu w związku ze skorzystaniem przez powoda z sankcji kredytu darmowego oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości ustalonej według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami za czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz opłatą skarbową od pełnomocnictwa udzielonego w sprawie.

W uzasadnieniu powód wskazał, iż zawarł z pozwanym bankiem umowę pożyczki, której to postanowienia pozostawały niezgodne z przepisami obowiązującego prawa. W ocenie powoda doszło do naruszenia przez stronę pozwaną przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, mającej zastosowanie do spornej umowy, poprzez m.in. błędne wskazanie stopy oprocentowania kredytu (art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k.), niepodanie wszystkich założeń przyjętych do obliczenia RRSO oraz całkowitej kwoty do zapłaty. Zdaniem powoda powyższe ustalenia skutkować winny zastosowaniem sankcji kredytu darmowego. W odpowiedzi pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego ustalonych według norm prawem przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa udzielonego w sprawie. Pozwany podniósł zarzut niewykazania roszczenia zarówno co do zasady, jak i samej jego wysokości, nadto zarzut złożenia przez powoda oświadczenia o sankcji kredytu darmowego po upływie określonego ustawowo terminu. Bank zaprzeczył podnoszonym przez kredytobiorcę zarzutom co do braku spełniania przez przedmiotową umowę wymogów wskazanych w ustawie o kredycie konsumenckim.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 12.03.2015 r. pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy kredytu konsolidacyjnego w formie pisemnej na kwotę 149 959,08 zł, przeznaczonej na dowolny cel konsumpcyjny – kwota 69 000 zł oraz spłatę zobowiązań finansowych kredytobiorcy, w tym z tytułu umowy kredytu odnawialnego, umowy kredytu niecelowego oraz studenckiego.

Zgodnie z treścią umowy kredytobiorca miał spłacić należności wraz z odsetkami umownymi w 117 równych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych do pierwszego dnia każdego miesiąca, sam kredyt zaś oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej stanowiącej sumę stawki WIBOR 3M i marży w wysokości 8,35 punktów procentowych, stałej w okresie trwania umowy. Zgodnie z umową dla pierwszego okresu obrachunkowego do obliczenia wysokości oprocentowania bank stosował stawkę referencyjną WIBOR (...)