TSUE: konsument nie jest całkowicie zwolniony z obowiązku zwrotu kosztów procesu o zwrot kapitału poniesionego przez bank

CJEU: a consumer is not entirely exempt from the obligation to reimburse litigation costs in
an action for restitution of capital incurred by the bank

Glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 27 listopada 2025 r. (C-746/24); Gryczara

Monitor Prawa Bankowego 2026/05 Maj
Jak cytować

R. R. Wasilewski, TSUE: konsument nie jest całkowicie zwolniony z obowiązku zwrotu kosztów procesu o zwrot kapitału poniesionego przez ban, Monitor Prawa Bankowego 2026, nr 5, s. 53-61.

Bibliografia
  1. Dziurda M., Preferencyjne opłaty w sprawach o roszczenia wynikające z czynności bankowych, Monitor Prawniczy 2023, nr 6.
  2. Szlaszyński M., Ochrona konsumenta przed klauzulami nieuczciwymi w postępowaniu nakazowym w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, Studia Prawnicze 2019, nr 3.
  3. Wróbel A., Autonomia proceduralna państw członkowskich. Zasada efektywności i zasada efektywnej ochrony sądowej w prawie Unii Europejskiej, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2005, nr 1.

Teza

Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5.04.1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich[1] w związku z zasadą skuteczności  należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym pozwalającym na obciążenie konsumenta – występującego w charakterze pozwanego, który przegrał sprawę w ramach powództwa o zwrot pożyczonego kapitału, wytoczonego przez przedsiębiorcę w następstwie stwierdzenia nieważności umowy kredytu ze względu na nieuczciwy charakter zawartych w niej warunków – kosztami postępowania, włącznie z opłatami sądowymi, które z powodu zróżnicowania wprowadzonego przez te uregulowania przy obliczaniu kwoty tych opłat w zależności od tego, czy powód ma status konsumenta, znacznie przewyższają koszty, jakie powinien był ponieść ten konsument, gdyby przegrał sprawę w ramach wytoczonego przez niego powództwa o stwierdzenie nieuczciwego charakteru tych warunków i, w stosownym przypadku, o stwierdzenie nieważności tych warunków i umowy kredytu.

Abstrakt

W wyroku TSUE z 27.11.2025 r. (C-746/24) nie zanegowano ogólnej reguły, że konsument powinien zwrócić koszty procesu ponoszone przez bank w sprawie o zwrot wypłaconego kapitału. Analiza tego orzeczenia prowadzi do wniosku, że cel dyrektywy zostanie osiągnięty już przez częściowe ograniczenie tego obowiązku w zakresie, w jakim koszty ponoszone przez bank znacznie przewyższają koszty konsumenta w sprawie z jego powództwa. Wyrok TSUE nie dotyczy zatem w ogóle kosztów zastępstwa procesowego, które są regulowane jednolicie. Przy interpretacji tego wyroku trzeba wziąć pod uwagę wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym bierna postawa konsumenta wobec roszczenia banku nie powinna usprawiedliwiać zwolnieniem go od odpowiedzialności finansowej za proces. Mając na względzie przesłanie orzeczenia, de lege ferenda zasadne byłoby znowelizowanie art. 13a u.k.s.c. i objęcie nim także pozwów banków przeciwko konsumentom.

Słowa kluczowe

Koszty procesu, pozew o zwrot kapitału, dyrektywa 93/13.

Abstract

In its judgment of 27 November 2025 (C-746/24), the CJEU did not call into question the general rule that a consumer should reimburse the litigation costs incurred by a bank in proceedings concerning the recovery of the disbursed principal. An analysis of that ruling leads to the conclusion that the objective of the directive is already achieved by a partial limitation of that obligation, to the extent that the costs borne by the bank significantly exceed those incurred by the consumer in proceedings brought by the latter. The CJEU judgment therefore does not concer (...)