Abuzywność klauzuli przeliczenia walutowego w umowie kredytu

Monitor Prawa Bankowego 2024/10 Październik

Wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2023 r. (II CSKP 1476/22)

Postanowienie umowne dotyczące marży banku w odniesieniu do ustalania kursu franka szwajcarskiego ma charakter samodzielny, co pozwala na eliminację jedynie tego fragmentu odpowiedniej jednostki redakcyjnej (części zdania), który odnosi się do modyfikacji średniego kursu NBP taką marżą.

J.G. i R.G. wnieśli pozew przeciwko bankowi, żądając stwierdzenia nieważności umowy kredytu z […] zawartej między powodami a pozwanym bankiem oraz zobowiązania stron do zwrotu wzajemnych świadczeń. Ewentualnie, w wypadku oddalenia powództwa w powyższym zakresie, powodowie zażądali zasądzenia od pozwanego 56 900,01 zł wraz z odsetkami na skutek stwierdzenia abuzywności § 1 ust. 1 zd. 3, § 7 ust. 2 zd. 4, § 10 ust. 8 i § 17 ust. 1-5 umowy kredytu z […] oraz stwierdzenia, że postanowienia te nie wiązały powodów, a nadto wnieśli o zobowiązanie banku do ponownego przeliczenia zadłużenia powodów według treści umowy bez wymienionych klauzul, tj. jako kredytu udzielonego w złotych bez waloryzacji. Ewentualnie, w razie uznania, że umowa kredytu z […] nadal obowiązuje jako umowa waloryzowana kursem franka szwajcarskiego i oddalenia powództwa w zakresie pierwszego i drugiego żądania, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego 29 096,11 zł wraz z odsetkami na skutek ustalenia, że postanowienia § 1 ust. 1 zd. 3, § 7 ust. 2 zd. 4, § 10 ust. 8 i § 17 ust. 1-5 umowy z […] są postanowieniami abuzywnymi i jako takie od początku obowiązywania umowy nie wiązały powodów. Wyrokiem z 13.02.2020 r. Sąd Okręgowy stwierdził nieważność umowy kredytu z […], oddalił powództwo w pozostałej części i rozstrzygnął o kosztach procesu. Sąd ten ustalił następujący stan faktyczny:

J.G. i R.G. zawarli z bankiem umowę kredytu w kwocie 146 677,78 zł indeksowanego kursem franka szwajcarskiego. Kwota kredytu została wypłacona jednorazowo […]. Paragraf 7 ust. 2 zd. 4 umowy przewidywał, że każdorazowo wypłacana kwota złotych polskich zostanie przeliczona na walutę, do której indeksowany jest kredyt, według kursu kupna waluty kredytu podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez G. S.A., obowiązującego w dniu dokonania wypłaty przez bank […]. Zgodnie z § 10 ust. 1, 2 i 4 umowy spłata kredytu miała następować w ratach miesięcznych płatnych w złotych polskich na rachunek bankowy wskazany kredytobiorcom przez bank po wypłacie kredytu, zgodnie z przesyłanymi przez bank harmonogramami spłat. Paragraf 10 ust. 8 umowy stanowił, że rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez kredytobiorców następować będzie z datą wpływu środków do banku według kursu sprzedaży waluty, do której indeksowany jest kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży […] obowiązującego w dniu wpływu środków do banku.

Paragraf 17 umowy przewidywał, że do rozliczania transakcji wypłat i spłat kredytów stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży […] walut zawartych w ofercie banku, obowiązujące w dniu dokonania transakcji. Kursy kupna określone zostały jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP minus marża kupna. Kursy sprzedaży określone zostały jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP plus marża sprzedaży. Do wyliczenia kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez G. S.A. należało stosować kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym skorygowane o marże kupna/sprzedaży G. S.A. Obowiązujące w danym dniu roboczym kursy kupna/sprzedaży […] walut zawartych w ofercie banku miały być określane przez bank po godz. 15.00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane w siedzibie banku oraz publikowane na stronie internetowej G. S.A. […].

W dniu […] powodowie zawarli z bankiem aneks do umowy kredytowej z […], w którym m.in. zmieniono termin płatności rat, postanowienia dotyczące odsetek (pozostając jednak przy stawce LIBOR3M jako podstawie ich określenia), przewidziano spłacanie kredytu w złotych albo w walucie, do której indeksowany jest kredyt, i przewidziano nową treść § 17 umowy dotyczącego ustalania kursów wymiany walut. Paragraf 17 ust. 1 po zmianie przewiduje, że w celu ustalenia walutowej kwoty indeksacji kredytu stosowane są kursy kupna waluty, do której jest indeksowany kredyt, obowiązujące w banku w momencie dokonania czynności przez bank zgodnie z zasadami ustalania kursów walut w banku. W przypadku złożenia przez kredytobiorcę wniosku o wypłatę kred (...)