Uznanie Skarbu Państwa za podmiot dominujący wobec banku

Monitor Prawa Bankowego 2024/09 Wrzesień

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2023 r. (II GSK 1676/23)

Artykuł 4 ust. 1 pkt 8 lit. a p.b. odwołuje się wprost do przepisów unijnych, natomiast art. 4 ust. 1 pkt 8 lit. b p.b. do tych przepisów unijnych wprost i wyraźnie nie odsyła.

I. Komisja Nadzoru Finansowego pismem z 8.08.2016 r. zawiadomiła Skarb Państwa (dalej: „SP”, „Skarżący”) oraz Bank o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie uznania SP za podmiot dominujący wobec Banku, w związku z możliwością wywierania znaczącego wpływu na Bank za pośrednictwem [...] S.A. (dalej: „Spółka”) z uwagi na posiadanie uprawnień do wykonywania prawa głosu ze znaczącego pakietu akcji na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy Banku oraz z uwagi na rozproszony charakter akcjonariatu tego Banku. Poza tym zawiadomieniem, wszystkie pozostałe pisma w toku postępowania administracyjnego, w tym decyzje administracyjne, były kierowane i doręczane wyłącznie reprezentantom SP, zaś pism tych nie doręczano Bankowi.

KNF decyzją z 6.12.2016 r. (nr DLB/WKS/704/15/7/2016/PP), działając na podstawie art. 4a ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 8 lit. b i pkt 14 ustawy z 29.08.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 128, ze zm., dalej: „p.b.”) oraz art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z 21.07.2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 174, ze zm., dalej: „ustawa o nadzorze”, „u.n.r.f.”), uznała SP za podmiot dominujący wobec Banku w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 8 lit. b i pkt 14 p.b. W uzasadnieniu KNF powołała się m.in. na informacje wskazujące na faktyczne wykonywanie przez SP większości głosów na WZA Spółki i uprzywilejowaną pozycję SP jako akcjonariusza Spółki (wynikającą z postanowień statutu Spółki, a polegającą m.in. na ograniczeniu prawa głosu innych akcjonariuszy i możliwości kształtowania składu rady nadzorczej Spółki). Ponadto KNF przedstawiła argumentację (opierającą się na wynikach głosowań na WZA Banku), zgodnie z którą Spółka, wraz z 3 innymi podmiotami (zarządzanymi przez Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych będące podmiotem zależnym Spółki), faktycznie wykonywała większość głosów na WZA Banku, co miało mieć również związek z rozproszonym akcjonariatem Banku i niską frekwencją akcjonariuszy na WZA Banku.

SP złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. KNF decyzją z 29.08.2017 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., art. 11 ust. 1 i 5 u.n.r.f. i art. 4a ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 8 lit. b i pkt 14 p.b., utrzymała w mocy decyzję z 6.12.2016 r.

KNF uznała, że w warunkach rozproszonego akcjonariatu i niskiej frekwencji akcjonariuszy na WZA Spółki Skarb Państwa (pomimo posiadania udziału w kapitale i ogólnej liczby głosów na tym WZA na poziomie 34,1875%) wywierał znaczący wpływ na Spółkę, w szczególności przez udział w podejmowaniu uchwał na WZA Spółki, w tym uchwał wyznaczających kierunki polityki finansowej i operacyjnej. Ponadto SP posiadał uprzywilejowaną pozycję jako akcjonariusz Spółki, co wynikało z postanowień statutowych Spółki, w tym w zakresie kształtowania składu osobowego organów Spółki (rada nadzorcza, zarząd). Z kolei Spółka – w warunkach rozproszonego akcjonariatu i niskiej frekwencji akcjonariuszy na WZA Banku – pomimo posiadania udziału w kapitale i ogólnej liczby głosów na WZA Banku na poziomie 29,22%, wywierała znaczący wpływ na Bank przez udział w podejmowaniu uchwał na WZA Banku. W konkluzji KNF uznała, że SP wywiera znaczący wpływ na Bank w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 8 lit. b i pkt 14 p.b.

Na poparcie swojego stanowiska KNF powołała się również na dodatkowe fakty, które zaistniały po dniu wydania poprzedniej decyzji (tj. w okresie od 6.12.2016 r. do 29.08.2017 r.), związane z wynikami głosowań na nadzwyczajnych WZA Spółki (na których SP dysponował ponad 50% głosów) oraz na WZA Banku (na których Spółka, wraz z podmiotami zależnymi, a czasem także innymi instytucjami, w których podmiotem dominującym jest SP, decydowała m.in. o odwołaniu i powołaniu członka zarządu Banku, rozpatrzeniu i zatwierdzeniu sprawozdań finansowych Banku oraz sprawozdań zarządu i rady nadzorczej, podziale zysku netto, udzieleniu absolutorium członkom zarządu i rady nadzorczej czy zmianach regulaminu WZA Banku).

SP, zastępowany przez Prokuratorię Generalną RP, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję KNF z 29.08.2017 r.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12.09.2018 r. (VI SA/Wa 2226/17) oddalił skargę SP.

III. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24.05.2022 r. (II GSK 125/19) uchylił zaskarżony wyrok z 12.09.2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie z powodu nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na okoliczność, o której mowa w art. 183 § 1 pkt 5 ustawy z 30 (...)