Mit abuzywności WIBOR. Analiza zgodności konstrukcji umowy kredytowej ze standardami transparentności

The myth of WIBOR abuse. Analysis of the compliance of loan agreement structures with transparency standards

Monitor Prawa Bankowego 2026/03 Marzec

Abstrakt

Debata publiczna dotycząca wskaźnika WIBOR staje się jednym z kluczowych zagadnień rynku finansowego i prawa konsumenckiego w Polsce. Coraz liczniejsze pozwy przeciwko bankom pokazują, że kwestia transparentności mechanizmów ustalania oprocentowania kredytów oraz zgodności tych praktyk z obowiązującymi regulacjami prawnymi budzi poważne wątpliwości. Dyskusja ta nie ogranicza się jedynie do płaszczyzny ekonomicznej, a dotyka również fundamentów prawnych, ochrony konsumenta oraz równowagi interesów stron umowy kredytowej. Podstawę analizy niniejszego artykułu stanowią zarówno przepisy prawa krajowego, jak i unijne standardy dotyczące wskaźników referencyjnych, które mają zapewnić rzetelność i przejrzystość w relacjach między bankami a kredytobiorcami. W tym kontekście kluczowe staje się pytanie, czy obecny model informacyjny w zakresie wskaźnika referencyjnego WIBOR rzeczywiście gwarantuje konsumentom dostęp do pełnej, zrozumiałej i transparentnej informacji, a także czy chroni ich przed ryzykiem nadmiernego obciążenia finansowego oraz zapewnia świadome uczestnictwo w rynku finansowym. Należy przyjąć, że granice ochrony konsumenta winny pozostawać wyważone wobec interesów banków, które funkcjonują w ramach określonych regulacji i ponoszą ryzyko związane z udzielaniem kredytów. Z tych względów, spór o WIBOR staje się polem do poszukiwania równowagi między prawem do bezpieczeństwa ekonomicznego obywateli a stabilnością sektora finansowego. Istotna pozostaje również rola edukacji ekonomiczno-prawnej konsumentów oraz świadomości sądów, które rozstrzygają spory kredytowe. To właśnie poziom wiedzy i zdolność do krytycznej oceny mechanizmów finansowych decydują o tym, czy konsumenci będą w stanie skutecznie i w sposób obiektywny egzekwować swoje prawa. Artykuł ten ma na celu przybliżenie genezy sporów o WIBOR, wskazanie podstaw prawnych jego funkcjonowania oraz refleksję nad przyszłością relacji między bankami a kredytobiorcami w świetle rosnącej liczby postępowań sądowych.

Słowa kluczowe

WIBOR, legalność WIBOR, przejrzystość umów kredytowych, rzetelna informacja, granice ochrony konsumenta

Abstract

The public debate on the WIBOR index is becoming one of the key issues in financial market and consumer law in Poland. The growing number of lawsuits against banks shows that the transparency mechanisms for setting interest rates on loans and the compliance of these practices with applicable legal regulations raise serious doubts. This discussion is not limited to the economic sphere but also touches upon legal foundations, consumer protection, and the balance of interests between the parties to a loan agreement. This article is based on both national law and EU standards on reference rates, which are intended to ensure fairness and transparency in relations between banks and borrowers. In this context, the key question is whether the current information model for the WIBOR reference rate actually guarantees consumers access to complete, understandable, and transparent information, and whether it protects them from the risk of excessive financial burdens and ensures their informed participation in the financial market. One can assume that the limits of consumer protection should be balanced against the interests of banks, which operate within specific regulations and bear the risks associated with granting loans. For these reasons, the dispute over WIBOR becomes a field for seeking a balance between the right to economic security o (...)